મારુ જામનગર

યુએસબી પેન-ડ્રાઈવને વાયરસથી સુરક્ષીત રાખો

2008-09-26T22:30:00.000-07:00

કોમ્પ્યુટર અને ઈન્ટરનેટના આ યુગમાં ડેટાની આપ-લે માટે યુએસબી ડ્રાઈવ એ હાથવગુ સાધન ગણવામાં આવે છે, પરંતુ આ સાધન દ્વારા વાયરસ ફેલાવવાની શક્યતાઓ પણ એટલી જ વધારે છે. તમારૂ કોમ્પ્યુટર ભલે અત્યાધુનીક અને અપડેટેડ એન્ટી-વાયરસથી સજ્જ હોય, પરંતુ બીજાના કોમ્પ્યુટરમાં ડેટાના વહન વખતે તમે એન્ટી-વાયરસ વિશે કેટલી તકેદારી લો છો ? અને ક્યારેક એન્ટી-વાયરસ ન હોવા છતાં પણ જરૂરીયાતને કારણે તમારે તમારૂ >> વધારે વાંચો

ગુગલ રજુ કરે છે વાસ્તવિક દુનિયા - લાઈવ્લી.કોમ

2008-09-26T22:28:00.000-07:00

૩D ઓનલાઈન કોમ્યુનીટી Second Life ની સફળતાથી પ્રેરાઈને ગુગલ પણ 3D માર્કેટમાં જંપલાવવાનો વિચાર કરતું હતું, લગભગ એકાદ વર્ષની ચર્ચાઓ-અફવાઓ ને અંતે lively.com ના નામે ગુગલ દ્વારા આ સેવાનો આરંભ થઈ ગયો.
૮મી જુલાઈ ૨૦૦૮ ના રોજ થી રજું થયેલ આ 3D વેબસાઈટ એ ચાટીંગના રસીયાઓ માટે એક મહત્વનું સ્થળ બની જશે, અત્યાર સુધી જેઓ યાહું અને ગુગલમાં >> વધારે વાંચો

Nokia N96 v/s iPhone

2008-09-26T22:25:00.000-07:00

૨૨ ઓગસ્ટના રોજ ભારતમાં લોન્ચ થઈ ગયેલ એપલ આઈફોન યુવાનોમાં હોટ ફેવરીટ થઈ ગયો છે. પણ આઈફોનને યુદ્ધમેદાનમાં પછડાટ આપવા માટે નોકીયા દ્વારા રજુ કરાયેલ N96 એ સેલફોન ક્ષેત્રમાં એક મહત્વનું પરીબળ તેમજ આઈફોન માટે એક મજબુત હરીફ બની રહેશે.
ભારતીય ગ્રાહકો માટે નોકીયા N96 માં ૫૦ મ્યુઝીક વીડીયો, પ્રીલોડેડ ફિલ્મ ‘ઓમ શાંત ઓમ’, હિન્દી મ્યુઝીક ટ્રેક, ૩ N-Gage ગેમ્સ તેમજ નોકીયા મેપ્સ જેમાં ભારત, સિંગાપોર તેમજ યુ.એ.ઈ.ના નક્શા

>> વધારે વાંચો

અજાણ્યા શહેરમાં Bank ATM કેવી રીતે શોધવું

2008-03-16T04:20:00.001-07:00

તમારી હાઈ-ફાઈ બનેલી લાઈફ-સ્ટાઈલમાં Bank ATM (Automatic Teller Machine) નો ઉપયોગ કરવો એ બહુ નાની અને સામાન્ય વાત બની ગઈ છે. તમે તમારા એરીયામાં રહેલા દરેક ATM થી તો વાકેફ હશો જ, પરંતુ ક્યારેક એવુ પણ બનતું હશે કે જ્યારે તમારે ઓફીસ કામકાજ કે અન્ય પ્રસંગે બહારગામ અથવા તો કોઈ અજાણ્યા શહેરમાં ગયા હો અને તમને Bank ATM ની જરૂર પડે તો તમારે ત્યારે બધાને પૂંછવું પડતુ હોય છે કે ભાઈ અહિયા નજીકમાં ATM ક્યાં છે. પણ હવેથી આપને કોઈને પૂચવાની જરૂર નહી પડે, બસ આ વેબસાઈટ પર પહોંચી જાવ અને તમારા શહેરની માહીતી તેમાં ભરો. એટલે એ શહેરના તમામ ATM ની માહીતી તેમાં હાજર. આ વેબસાઈટ પર દુનિયાના દરેક દેશના લાખો/કરોડો એટીએમની જાણકારી મુકવામાં આવેલ છે અને તે પણ અલગ-અલગ ભાષાઓમાં.

તો ચાલો જીતુભાઈ એ બતાવેલ આ વેબસાઈટ જોઈએ હવેથી તમારે જે શહેરમાં જવાનુ હોય ત્યાંના દરેક એરીયામાં રહેલા ATM ની માહીતી અગાઉથી મેળવી લો.

સંગીતમય સર્ચ-એંજીન

2008-03-16T04:12:00.001-07:00

તમે જ્યારે તમારૂ મનપસંદ ગીત ગુગલ પર શોધતા હો, અનેક સાઈટ જોયા પછી તમને એ ન મળે ત્યારે થોડી વાર તો તમે ગુસ્સે થઈ જાવ છો અને ઈંટરનેટ બંધ કરીને તે ગીતની સીડી શોધવા બજારમાં નીકળી પડો છો. પણ હવે એ દિવસો ગયા હવે તમારે સંગીત સર્ચ કરવા માટે ગુગલ સિવાય પણ એક વધારોનો ઓપ્શન મળશે એટલે કે એક એવી વેબસાઈટ www.mp3gle.net જે ફક્ત સંગીતને લગતુ જ સર્ચ કરે છે, અને મોટા ભાગની વેબસાઈટને ક્રાઉલ કરે છે.

તો ચાલો આપણાં તમામ મનગમતા ગીતો જે અત્યાર સુધી ન મળ્યા હતાં તે આ વેબસાઈટ પર શોધવાનો પ્રયત્ન કરીએ, અને જોઈએ કે આપણું એ મનપસંદ ગીત અહિયા મળે છે કે નહી !

Bookmark this article! [?]

SEA-ME-WE 4 - ભારતીય ઈન્ટરનેટનો પ્રાણ

2008-02-03T07:05:00.001-08:00

ભૂમઘ્‍ય સાગરમાં આવેલા એક આંતરરાષ્ટ્રિય કેબલ નેટવર્કમાં થયેલી ટેકનીકલ ખરાબીને કારણે ૩૧ જાન્યુઆરીથી ભારત અને મિસ્રમાં ઈન્‍ટરનેટ સેવાઓ અવરોધાયી હતી. તેનાથી ભારત અને મિસ્રમાં ઈન્‍ટરનેટ સેવાઓ ભારે પ્રભાવીત થઈ હતી. પરંતુ હજુ મોટાભાગની સેવાઓ બંધ છે અને તેના ચાલુ થતાં 10 થી 15 દિવસ લાગશે.

પ્રાપ્ત જાણકારી મુજબ ભૂમઘ્‍ય સાગરમાં Sea-ME-We 4 નામનો કેબલ વાયરના કપાઈ જવાથી મિસ્ર, ભારત, પાકીસ્તાન અને મીડલ ઈસ્ટમાં ઈન્‍ટરનેટ સેવાઓમાં લગભગ 65 થી 75 ટકા જેટલી અસર પડી હતી. ભારતમાં પણ આની ભારે અસર થઈ છે અને દેશની સાયબર દુનિયા આનાથી પ્રભાવિત થઈ છે. ભારતમાં 50 થી 60 ટકા બેંડવીથ ઘટી મિસ્રમાં કેબલ કપાઈ જવાથી ભારતમાં ઈન્‍ટરનેટની દુનિયા થંભી ગઈ છે પરંતુ એક અન્‍ય કેબલ જે FLAG તરીકે ઓળખાય છે તેની મદદથી કેટલીક સેવાઓ સામાન્‍ય હાલતમાં કામ કરવા માંડી છે. આને ઠીક થતા 10 થી 15 દિવસનો સમય લાગશે

તો ચાલો જાણીએ આ Sea-Me-We 4 શુ છે !?

આ કેબલનું આખુ નામ આ પ્રમાણે છે South East Asia–Middle East–Western Europe 4 (SEA-ME-WE 4) આ કેબલ એ ઓપ્ટીકલ ફાયબર સબમરીન કેબલ તરીકે ઓળખાય છે જે યુરોપથી શરુ થઈને ક્રમ પ્રમાણે ફ્રાન્સ, અલ્જીરીયા, તુનીસીયા, ઈટાલી, ઈજીપ્ત, સાઉદી અરેબીયા, યુ.એ.ઈ., પાકીસ્તાન, ભારત, શ્રીલંકા, બાંગ્લાદેશ, થાઈલેન્ડ, મલેશીયા અને આખરે સિંગાપોર સુધી જતી ટેલીકોમ્યુનીકેશન લાઈન છે. જે ટેલીફોનથી માંડીને ઈન્ટરનેટ જેવી સુવિધાઓનુ વહન કરે છે.

આ ફાયબર ઓપ્ટીકલ લાઈન સામાન્ય માણસની બે આંગળી જેટલી જાડાઈ ધરાવે છે તેમજ અંદાજે ૧૮,૮૦૦ થી ૨૦,૦૦૦ કીલોમીટર જેટલી લાંબી છે જે સમુદ્રના તળીયે બીછાવેલ છે, જે આ સાથે આપેલ નક્શામાં તમે જોઈ શકશો. આ SEA-ME-WE 4 system ને ચાર ભાગોમાં વહેચી નાંખેલ છે જે આ પ્રમાણે છે.

S1= તુઆસ થી મુંબઈ S2= મુંબઈથી સુએજ S3= સુએજ થી કાયરો S4= કાયરો થી માર્સેલીઝ

આ ચાર મુખ્ય-મથક વડે આ આખી સંચાર પદ્ધિતી ૧૬ દેશોમાં વહેંચવામાં આવેલ છે અને આ ૨૦,૦૦૦ કીલોમીટર જેટ્લી લાંબી ફાયબર લાઈન બીછાવવામાં થયેલ ૫૦૦૦,૦૦,૦૦૦ અમેરીકન ડોલરનો ખર્ચ તમામ ૧૬ દેશોની સરકારી તથા અર્ધ-સરકારી ટેલીકોમ્યુનીકેશન કંપનીઓએ ભોગવેલ, ભારતમાંથી VSNL તરફથી ખર્ચ ભોગવવામાં આવેલ. આ કેબલ સમુદ્રના તળીયે બીછાવવાની શરૂઆત ૨૭ માર્ચ ૨૦૦૪ માં થયેલ અને ૧૮ મહીનાની મહેનતના અંતે એટલે કે ૧૩ ડીસેમ્બર ૨૦૦૫ના રોજ આ ભગીરથ કાર્યનું સમાપન થયુ, કેબલ બીછાવવાની જવાબદારી Alcatel Submarine Networks ઉપાડી હતી. આ કેબલને લગતા તમામ નિર્ણયો તથા તેનુ મેનેજમેન્ટ ૧૬ દેશોની વિવીધ કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે જે નીચે પ્રમાણે છે.

Algérie Télécom, Algeria
Bharti Infotel Limited, India
Bangladesh Telegraph and Telephone Board, Bangladesh
CAT Telecom Public Company Limited, Thailand
Emirates Telecommunication Corporation (ETISALAT), UAE
France Telecom - Long Distance Networks, France
MCI, UK
Pakistan Telecommunication Company Limited, Pakistan
Singapore Telecommunication Company Limited (Singtel), Singapore
Sri Lanka Telecom Limited (SLT), Sri Lanka
Saudi Telecom Company (STC),
Saudi Arabia Telecom Egypt (TE), Egypt
Telecom Italia Sparkle S.p.A., Italy
Telekom Malaysia Berhad (TM), Malaysia
Tunisie Telecom, Tunisia
Videsh Sanchar Nigam Limited (VSNL), India

હવે આ કેબલની ઉપયોગીતા શું છે એ પણ સમજી લો, આ કેબલ મુખ્યત્વે ટેલીફોન, ઈન્ટરનેટ, મલ્ટીમેડીયા તથા વિવીધ બ્રોડબેન્ડ સંચાર પ્રણાલી માટે વિકસાવવામાં આવેલ. SEA-ME-WE 4 એ તેની અંત્યંત ઝડપથી ડેટાનુ વહન કરવા માટે જાણીતો છે, આ ફાયબર કેબલ દ્વારા એક સેકંડમાં ૧.૨૮ ટેરાબીટ્સ ડેટાનુ વહન કરી શકાય છે જે વિકસતા દેશોની ઈન્ટરનેટની વધતી જતી જરૂરીયાત તથા હાઈ-સ્પીડ ઈન્ટરનેટની જરૂરીયાતને સંતોષવા માટે ઉપયોગમાં લેવાનુ નક્કી કરવામાં આવેલ. અન્ય યુરોપીયન દેશો તેમજ ઔસ્ટ્રેલીયા મા SEA-ME-WE૩ નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે જે સેકંડના ૧૦ ગીગાબીટ્સ ડેટાનુ વહન કરે છે.

૩૦ જાન્યુઆરી ૨૦૦૮ ના રોજ માર્સેલીઝ તથા એલેક્ઝાન્ડ્રીયા ના સમુદ્ર પાસે એક વિશાળ માલવાહક વહાણ દ્રારા સમુદ્રમાં મુકવામાં આવેલ એન્કર SEA-ME-WE 4 પર પડતા કેબલને થયેલ નુકશાની ને કારણે મીડલ ઈસ્ટ થી શરૂ થઈને આગળ આવતા તમામ પોઈન્ટની ઈન્ટરનેટ સેવાઓને ક્ષતી પહોંચેલ જેને પરીણામે ૩૧ જાન્યુઆરીથી આજ દીન સુધી આંપણે ઈન્ટરનેટની સ્પીડમાં આવેલ ઘટાડો જોઈ શકીએ છીએ.સ્ત્રોતોના જણાવ્યા પ્રમાણે આ ફાયબર લાઈનને તેની મુળ સ્થિતીમાં લાવતા હજુ ૧૩-૧૫ દિવસ જેટલો સમય લાગશે.

SEA-ME-WE 4 ફાયબર સબમરીન કેબલ વિશે વધારે માહીતી મેળવવા જુવો: http://www.seamewe4.com/
http://www.seamewe4.net/
http://en.wikipedia.org/wiki/SEA-ME-WE_4

ઓનલાઈન વાયરસ સ્કેનર

2007-12-04T10:24:00.001-08:00

આપની પાસે જો લેટેસ્ટ એંટી-વાયરસ ન હોય અથવા તો કોઈ બીજાના પીસી કે લેપ્ટોપને વાયરસ લાગી ગયો હોય તો તેના માટે ઓનલાઈન વાયરસ સ્કેનરની વ્યવસ્થા જુદી જુદી એંટી-વાયરસ કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવી છે, આવા જ થોડાક મહ્ત્વનાં વાયરસ સ્કેનરનુ અહિયા લીસ્ટ આપેલ છે. જેની મદદથી સોફ્ટવેર ડાઉનલોડ કર્યા વગર આપના પીસીને ચેક કરી શકાશે.

Panda ActiveScan
F-Secure Online Scanner
Kaspersky Web Scanner
McAfee Freescan
BitDefender Online
Symantec
TrendMicro Housecall

વાહનચાલક... સાવધાન

2007-12-02T02:02:00.001-08:00

આ બનાવ તમારી સાથે પણ બની શકે છે, અજાણ્યા રસ્તા પર સાવધાન !!!

ગુજરાતી ટુલબાર

2007-10-06T04:51:00.001-07:00

મિત્રો
ઘણા સમયથી ગુજરાતી ટુલબાર પર કામ કરવાનો સમય મળતો ન હતો, આજે ફરીથી એક વખત સમય કાઢીને ગુજરાતી ટુલબાર ડાઉનલોડ કરવા માટે લીંક સાથેનું એક્ બેનર બનાવ્યુ છે, ઘણા મિત્રોએ જણાવ્યુ કે ગુજરાતી ટુલબાર ડાઉનલોડ કરવા માટેની જે લીંક આપેલ હતી તે કામ ન કરતી હતી, તે લીંક એકવાર ફરીથી સંકલીત કરી સાથે સાથે એક બેનર પણ મુક્યુ છે જે તમે તમારા બ્લોગ પર મુકી ને ગુજરાતી ટુલબારને વધુ ને વધુ ગુજરાતીઓ સમક્ષ પહોચાડી શકશો.

નીચે આપેલી લીંકને તમારા બ્લોગ પર HTML કોડમાં પેસ્ટ કરી શકો છો, બ્લોગસ્પોટ પર તો આ સગવડતા ઉપલબ્ધ છે જ. વર્ડ્પ્રેસમાં પણ લીંક વાપરી શકશો.

અહિંયા આપેલ કોડને કોપી કરો. અને તમારા બ્લોગ પર લગાવો.
!------------------------------------------------!!
<div align="center"><a href=" http://www.kakasab.com/kakasabtoolbar.exe "><img border="0" width="180" src=" http://www.kakasab.com/link/gujtoolbar.jpg " height="250"/></a>
</div>
--------------------------------------------

ગુજરાતી ટુલબાર વિશે કંઈ પણ સલાહ-સુચન આપવા હશે તો તે પણ આવકાર્ય છે, આપ સૌના સહકારથી જ આ ટુલબાર વધુને વધુ ઉપયોગી થઈ શકે તેવુ બનાવી શકાશે. સુરેશદાદા અને જુગલકાકાના કહ્યા પ્રમાણે ગુજરાતી ટુલબારમાં બ્લોગ્સની સંખ્યા ઓછી છે, ઘણા મિત્રોના બ્લોગનો સમાવેશ કરવાનો બાકી છે, જે મિત્રો તેમના બ્લોગને ગુજરાતી ટુલબાર સાથે જોડવા માંગતા હોય તેઓ તેમના બ્લોગના url અને તેમના નામ સાથે kakasab@gmail.com પર ઈમેલ દ્વારા મોક્લી શકે છે.

- નિલેશ

નોકીયા OVI

2007-09-10T13:02:00.000-07:00

ઈંટરનેટ પર લટાર મારતાં એક નવા સમાચાર જાણવા મળ્યા કે નોકીયા મોબાઈલ હવે તેના ગ્રાહકો માટે એક એવી ઈંટરનેટ સેવા આપવાનુ ચાલુ કરી રહી છે જેના દ્વારા વપરાશકર્તા તેના મોબાઈલની મદદથી તેઓના સોશ્યલ નેટવર્ક, કોમ્યુનીટીઝ અને બીજી ઘણી સેવાઓ મેળવી શકશ જેને નોકીયા OVI તરીકે ઓળખાવે છે. આ સેવાના એક ભાગ તરીકે તેઓ નોકીયા મ્યુઝીક સ્ટોર અને એંગેજ ગેમ્સ નામની સેવાઓ પણ પીરસવામાટે તૈયારી કરી રહી છે તદઉપરાંત તેઓ નોકીયામેપ પણ ઉપલબ્ધ કરાવશે જેની મદદથી આપ આપના શહેરની ગલી ગલી ઘુમી શકશો.

નોકીયાની આ સેવાઓનો લાભ 2007ના મધ્યભાગથી શરુ થશે અને લગભગ 2008 સુધીમાં તેમાની તમામ સેવા કાર્યરત થઈ જશે તેવુ નોકીયાના પ્રવક્તાઓ જણાવે છે, જોકે નોકીયાની આ સેવાના લાભ લેવા માટે આપની પાસે નોકીયા N81 અથવા N95 થી ઉપરના મોડેલ હોવા જરુરી છે, ભારતમાં આ સેવા ક્યારે કાર્યરત થશે તે વિશે હજુ સુધી કોઈ વિગર બહાર પાડવામાં આવેલ નથી, નોકીયા Ovi વિશે વધારે માહીતી http://www.ovi.com પરથી મળી શકશે.

નવુ શીરનામુ

2007-06-04T23:00:00.000-07:00

મિત્રો..માફ કરશો આ બ્લોગનો અંત આણી રહ્યો છુ

હવે પછી આપણી મુલાકાત મારા નવા બ્લોગ પર થશે..જે એક વેબસાઈટ સ્વરુપે હશે, અત્યારે નવા બ્લોગ પર મહેનત કરી રહ્યો છુ.. ટુંક સમયમાં જ રજુ કરી દઈશ.. ને તમો ને કાંઈ નવીન આપતો રહિશ.

નવુ શીરનામુ ટુંક સમયમાં જ આપને આપીશ..

આભાર

2007-01-19T02:16:00.000-08:00

મિત્રો.. જામનગરી બ્લોગની મુલાકાત બદલ આભાર

માફ કરશો.. થોડા સમય માટે હુ મારી અંગત ઝીંદગી ને માણી રહ્યો છું જ્યા કોઇપણ વિઘ્ન આવે તે હું નથી ઇચ્છતો માટે મારા કોમ્પ્યુટરને પણ છોડીને આવ્યો છું... બહુ જ ટુંક સમયમાં આપની સાથે ફરીથી આવીશ.. ત્યા સુધી સૌને મારા રામ રામ

હું દરિયો બનું ને

2007-01-05T09:15:00.000-08:00

હું દરિયો બનું ને.......

હું દરિયો બનું ને. તું મારો કિનારો !
હું પ્રિયતમ તારોને તું મારો સહારો .

ન માપ મુજ પ્રેમ અભિવ્યક્તિઓ,
ભરતી-ઓટની પટ્ટી થી !
ફકત તારે કાજે પકવું મોતીને હું ઉરમાં .

શણગારું તુજને શંખ-છીંપલાંના હારથી ,
પણ માનવીજન્ય કચરો દેખી તુજ પર ,
થાતું દુ:ખ આ હૈયાને !

મારી સ્નેહદ્રષ્ટિ સદાય તુજ પર ને,
તુજ અમીદ્રષ્ટિ મુજ પર .
આમ પલળિ આપણે એકમેકના પ્રેમમાં !

જગમાં આપણે એવા અભાગિયા પ્રેમી ,
પળ માટે સાથે ને પળમાં જ વિખૂટા,
તોય હંમેશ એકબિજાની સાથે !

મુજને તમન્ના એટલી જ કે
હું દરિયો બનું ને. તું મારો કિનારો !
હું પ્રિયતમ તારોને તું મારો સહારો .

- વૈભવ પંડ્યા

મારા ઘરે આવેલ એક નાનકડો રાજકુમાર

2006-12-29T02:48:00.000-08:00

બંધ પડેલ બંગલાનાં - જર્જરિત બાગનો -

2006-12-25T02:35:00.000-08:00

( દસ વર્ષો પહેલાં છોડેલા ( હકીકતે તરછોડાયેલા) બંધ પડેલા બંગલા 'યશોધર' ના બાગનો પરિચય, જ્યાં મેં મારું બાળપણ સંતાડેલું છે )

કાટ ખાઇ ગયેલો મેઇન ગેટ ખોલતાં જ પહેલી નજર,
બાજુમાં વાવેલી 'મોગન વેલ'ના મુળિયાએ તોડેલી દિવાલ ઉપર પડી,
'ગૅટ' ના બે 'પીલર્સ'માં મુકેલા 'ભુંગળા'માંથી..
ખિસકોલીના બચ્ચાંનો અવાજ આવતો હતો,
ત્યાં જ કૂદી પેલી 'પેંધી' પડેલી બિલાડી ... અને એ અવાજ શાંત થઇ ગયો...

પગ-લૂછણિયાંની કિનારો તોડવામાં ઘણાં બધાનો હાથ હતો એ હું જાણતો હતો,
ખાસ તો ખિસકોલી, કૂતરાં અને ચકલીઓ...

બહુ ધીરજથી મેં અને રાહુલે નાંખેલી ત્રિકોણાકાર ક્યારાની ઇંટો ,
હવે સીધી લાઇનમાં નથી રહી, મોટા ભાગની ઉખડી ગઇ છે...

કમ્પાઉંડમાં પડી રહેતાં મારાં 'લ્યુના'ના મિરરના ડાઘની પાછળનું રહસ્ય...?
હા... સવારનાં પો'રમાં આવતી પેલી રાખોડી કાબરો જ'સ્તો !

લીમડાનાં થડમાંથી બહાર આવતું ગુંદર મેં કેટલાંય વર્ષોથી ભેગું નથી કર્યું
અને બે લીમડા વચ્ચે બાંધેલા કપડાનાં તારને પણ
પેલા 'પોપટિયા' પાનાં વડે 'ટાઇટ' કરવાનાં હજુ બાકી છે !

અને જો'તો રાહુલ, બેનનાં ઘરેથી લાવેલા પેલાં ગલબા, 'પીળી પટ્ટી', કેક્ટસ અને કેના
હજી'ય એવા ને એવા જ તરસ્યા છે...
'કેના' ની પાછળ લપાઇને ઝોકા મારતાં પેલા ધોળિયા કૂતરાએ કરેલો ખાડો
હજીય પૂરાયો નથી..

'પીળી કરેણ' ઉપરથી ટપ દઇને પડતું , 'દૂધ' પાડતું 'ટીડોળું'
આજે પણ મારા પગ નીચે ચગદાયું ...
ક્યારેક એનો ઢગલો કરીને, લીમડાની ડાળીમાંથી બનાવેલા 'ગિલોલ'થી,
ઉનાળાના વેકેશનમાં બપોરે, છુપાઇને લોકોને મારવામાં 'ટાઇમ પાસ' થતો'તો .. હે..ને?

કોટે-કોટે જતી પાણીની પાઇપો ઉપર, કાટ ના લાગે એ માટે,
જાતે લગાડેલ લાલ કલર હજી ગયો નથી,
પણ.. પાઇપનાં નળ કોઇ ચોરી ગયું છે !

'કરપાયેલી' ટોટી હજી ઓરડીનાં ભંગારમાં પડી છે..
એની બાજુમાં જ માળી પાસે ખાસ મંગાવેલ છાણીયા ખાતરનો
ફાટી ગયેલો કોથળો પડ્યો છે...

આપણો વાવેલો 'દેશી' મોગરો હવે રહ્યો નથી.. હા..
'જુઇ' ના મૂળિયાં ઉધઇ સામે હજુ પણ ઝઝૂમી રહ્યા છે !

પેંડ્યુલા પણ હવે સપોર્ટ વિના ઉભા રહેતાં થઇ ગયા છે,
તેના થડને અડવાં જતાં, લાલ કીડીઓની ધાર મને વળગી પડી,
ક્યારેક એની ડાળીઓમાં, બુલબુલે મૂકેલા ઇંડા અને બચ્ચાને
કલાકો સુધી જોતાં'તા ! અને..હા કાગડા, બિલાડી ઉપર ખાસ નજર રાખતા'તા..

'પરદા વેલ' થોડાક દિવસો પહેલા કપાવી નાખી ..પપ્પાનું માનવું હતું'કે...
એ 'ખાલી' જંગલી ઝાડી હતી અને મચ્છર પણ બહું થતા હતાં..
મારું માંનવુ છે કે , એ 'યશોધર'ના વરંડાની શોભા હતી અને...
મારા ફેવરીટ 'બ્લુ બર્ડ'નું ઘર હતું ... !

પાછળની ચોકડીમાં લીલ બાઝી ગઇ છે અને પપ્પાની ના પડવા છતાં,
તેની બાજુમાં જ મેં વાવેલા ચંપાનું ઝાડ મોટું થઇ ગયું છે'ને એના મૂળિયાએ,
બિચારી ગટર ફરતે ભીંસ લઇ લીધી છે...

એના ઉપર આવેલા ફૂલો ને અડવા ગયો' પણ............
એક 'જંગલી કરોળિયા' એ બાંધેલા જાળામાં મારો હાથ લપેટાઇ ગયો ..
ત્યારે જ સૂકાયેલા પાંદડામાં, એક કાચિંડો ઝડપથી દોડી ગયો ...

હજી'તો ઘણં બધું શોધવાનું બાકી છે ,
પેલી મધુમાલતીના ક્યારાની નીચે સંતાડેલો કાચના ટુકડાનો ખજાનો,
ક્યારામાં જ ઘરઘત્તા રમતાં બનાવેલ હોજની સિમેંટની પાઇપો,
ચોમાસામાં ખોવાઇ ગયેલી મારી દૂધિયા લખોટીઓ,
ચોકડીની ઇંટો નીચે છૂપાયેલા અને મને હંમેશા ડરાવતાં
'ઝેરી' કાનખજૂરા, ચીકણી માટીમાંથી ઉભરાતાં અળસિયા.. બધું'જ...

અને હજી'તો મારે આખા દિવસમાં મોરે પાડેલા બધાં પીંછા
કંપાઉંડમાંથી ભેગા કરવાના છે ....

સાંજ પડવા આવી ... અનાયાસે .. મારા પગ પાણી છાંટવાની ટોટી
અને ચોકડી તરફ ઉપડ્યા..
અચાનક ભાન થયું , ન'તો ત્યાં નળ હતો, ના પાણી હતું !

માંડ મહેનતે એક વખત બાંધેલી, પાણીના વ્હેણ માટેની 'કોરી' પાળમાંથી,
એક સામટાં ફૂટી નીકળેલા જંગલી ઘાસ અને હા.. પેલા કપડા ઉપર
ચોંટી જાય'ને તે 'કૂતરા'ઓ...... બધા મારા ઉપર ખડખડાટ હસવા લાગ્યાં..... !

હું.. વરંડા ઉપર, 'મોટા અક્ષરે' લખેલ 'યશોધર' ને તાંકી રહ્યો ...
ડૂબતાં સૂરજમાં અક્ષરોનો રંગ ધીમે ધીમે 'પીળિયો' .. 'ફિક્કો' ..
અને સાથે જ હું પણ અશક્ત બનતો જતો હતો.......

---------------------------------------------------
- મેહુલ

ઉર્મિ-સાગર

2006-12-25T02:17:00.000-08:00

તરકશ પર રજુ થયેલ ઉર્મિ-સાગરની એક રચનાનું હિંદી રુપાંતર
--------------------------------------------

मैं तो न मांगु कुछ भी तुमसे,
तुम ही दो, यदि हो अंतः करण!

इस नश्वर भावना का क्या करूं?
दो मुझे ये शाश्वत चरण!

सजीव कुछ भी अब इच्छित नहीं,
बस दो मुझे, अब एक अवतरण!

गणित में समझुं पक्का तुम्हें,
झुठला दो अब यह समीकरण,

दो अगर, तुम एक हुंडी लिखकर,
तो करुं मैं भी जग का अनुकरण!

आ अब एक मनुष्य बनकर,
तो करुं मैं भी अनुशरण!

हाथ बढाकर भी क्या करुं मैं?
कब देते हो तुम अकारण?!

देना ही हो तुम्हें अगर कुछ,
तो दे दो, बस एक ऊर्मि-झरण!

तुम ही दो, यदि हो अंतः करण!
मैं तो न मांगु- कारण-अकारण!

----

‘આવજો’

2006-12-22T04:49:00.000-08:00

મહેકમાં મહેક મળી જાય તો મૃત્યુ ન કહો
તેજમાં તેજ મળી જાય તો મૃત્યુ ન કહો
રાહ જુદો જો ફંટાય તો મૃત્યુ ન કહો
શ્વાસની લીલા સમેટાય તો મૃત્યુ ન કહો.

દીર્ઘ યાત્રાની જરૂરતથી સજ્જ થઈ જઈને
એક મંઝિલની લગન આંખે ઉતરવા દઈને
ભાનની ક્ષણને કાળજીથી સમેટી લઈને
‘આવજો’ કહીને કોઈ જાય તો મૃત્યુ ન કહો.

જે નરી આંખે જણાયું ન એ તત્વ કળવા
જે અગોચર છે એ અસ્તિત્વને હરદમ મળવા,
દૂર દુનિયાના રહસ્યોનો તાગ મેળવવા
દ્રષ્ટી જો આંખથી છલકાય તો મૃત્યુ ન કહો.

શબ્દ ક્યાં પહોંચે છે તે જાતે નિરખવા માટે
ભાન ની સૃષ્ટીની સિમાને પરખવા માટે
દિલના વિસ્તારની દુનિયાઓમાં વસવા માટે
કોઈ મહેફીલથી ઊઠી જાય તો મૃત્યુ ન કહો.

- હરીન્દ્ર દવે

‘શૂન્ય’ પાલનપુરી

2006-12-22T04:48:00.000-08:00

મોત કેરા નામથી ગભરાઉં એવો હું નથી,
બીકથી વહેવાર ચૂકી જાઉં એવો હું નથી;
જાન દીધો છે ખુદાએ ચાર દિ’ માટે ઉધાર,
એને પાછો સોંપતાં અચકાઉં એવો હું નથી.

શું કુબેરો ? શું સિકંદર ? ગર્વ સૌનો તૂટશે,
હો ગમે તેવો ખજાનો બે જ દિનમાં ખૂટશે;
કાળની કરડી નજરથી કોઈ બચવાનું નથી,
આજ તો ફૂટી છે પ્યાલી, કાલ કૂંજો ફૂટશે.

હર પ્રભાતે ચેતવે છે કૂકડાઓની પુકાર,
જો ઉષાના દર્પણે તારા જીવન કેરો ચિતાર;
જાગ ઓ નાદાન, વીતી રાત આખી ઊંઘમાં,
આયખું એમ જ ઘટી જાશે કદી કીધો વિચાર ?

-ઉમર ખય્યામ (અનુવાદ: ‘શૂન્ય’ પાલનપુરી)

પ્રેમ એટલે કે......

2006-12-22T04:20:00.000-08:00

પ્રેમ એટલે કે,
સાવ ખુલ્લી આંખોથી થતો મળવાનો વાયદો.
સ્વપ્નમાં પળાય એવો કાયદો

પ્રેમ એટલે કે,
તારા ગાલોના ખાડામાં ડૂબી જતા મારા ચોર્યાસી લાખ વહાણૉનો કાફલો
ક્યારે નહીં માણી હો,
એવી કોઈ મોસમનો કલરવ યાદ આવે, એ પ્રેમ છે.
દાઢી કરતા જો લોહી નીકળે ને ત્યાંજ કોઈ પાલવ યાદ આવે, એ પ્રેમ છે.

પ્રેમ એટલે કે,
સાવ ઘરનો જ એક ઓરડોને તોય આખા ઘરથી અલાયદો,
કાજળ આંજીને તને જોઉં તો તું લાગે,
એક છોકરીને તે શ્યામવર્ણી
વાદળ આંજીને જોતાં એવું લાગ્યું કે, મને મૂકીને આકાશને તું પરણી
પ્રેમમાં તો ઝાકલ આંજીને તને જોવાની હોય અને ફૂલોમાં ભરવાનો હોય
છે મુશાયરો

પ્રેમ એટલે કે...

જયશ્રી ક્રુષ્ણ

2006-12-22T04:18:00.000-08:00

ભગવાન શ્રી ક્રુષ્ણ હંમેશથી જ સાહિત્યકારોના લાડીલા રહ્યાં છે. ગુજરાતી સહિત્યમાં ભાગ્યે જ એવો કોઇ સાહિત્યપ્રકાર હશે, જેમાં ક્રુષ્ણને સ્થાન ન મળ્યુ હોય. ક્રુષ્ણ પ્રત્યેનો પ્રેમ સાહિત્યકારોએ અલગ-અલગ રીતે વ્યક્ત થયો છે. ક્યારેક તેઓ ગોપી બન્યા તો ક્યારેક રાધા. ક્યારેક ભક્ત બન્યા તો ક્યારેક પ્રેમિકા. અરે કાલિયા નાગની નાગણ બનીને પણ તેઓએ "જળકમળ" જેવી અમર ક્રુતિ આપણને આપી છે. તો એ જ અમર ક્રુતિ સાથે આ વિષયની શરૂઆત આજ જન્માષ્ટમીના રોજ કરું છુ.

મારી પ્રિય એવી અન્ય બે રચનાઓ પણ આપને અર્પણ કરું છુ. પ્રથમ રચનામાં ક્રુષ્ણ-સુદામા મિલનનું ઉત્ક્રુષ્ટ પ્રસંગચિત્ર વર્ણવેલુ છે, જ્યારે બીજી રચનામાં ક્રુષ્ણના વિરહમાં થતી લાગણી અને તેની અસર વાંસળીના સૂર, ગોપી તથા પ્રક્રુતિ પર કેવી થાય છે તેનું સુંદર વર્ણન છે. બંને રચનાઓમાં વ્યક્ત થતાં ભાવ, લાગણી તથા શબ્દોની સુંદરતા પર વિશેષ ધ્યાન આપવા વિનંતી છે. આપ સર્વની પ્રિય રચનાઓ, પ્રતિભાવો તથા સલાહ-સૂચન આવકાર્ય છે.

http://rapidshare.de/files/29664373/Jay_Shree_Krushna.rar.html

અપેક્ષિત પ્રેમ

2006-12-19T00:27:00.000-08:00

પ્રિયતમ મારા…!!
હું નથી રાધા કે નથી મીરાં!
હા, એમનો અંશ જરૂર છું હું,
પણ સાચું કહું, રાધા કે મીરાં નથી હું!
તમે જ મારા શ્યામ છો, કબૂલ!
મને પણ અનહદ પ્રેમ છે, એય કબૂલ!
હું ચાહું છું તમને અંતરનાં ઉંડાણથી, બધુંયે કબૂલ!
પરંતુ મારો પ્રેમ નિરપેક્ષ નથી…
હું ભૂલું છું મારા સમગ્ર અસ્તિત્વને તમારી અંદર,
પરંતુ મને હજી એ યાદ છે…
હું ઓગળું છું હર ક્ષણ તમારામાં જ,
પણ મને એની ખબર છે…
નથી મારો કોઇ અંકુશ મુજ હૈયે,
એ વિવશતાનીયે મને જાણ છે …

હું રહી આ યુગની પ્રેમિકા!
મારી પાસે નિરપેક્ષ પ્રેમની અપેક્ષા કાં રાખો, પ્રિતમ?!
હા, મને અપેક્ષા છે, ઘણી ઘણી અપેક્ષા…

રાધાની જેમ હું રિસાઉં કદી, તો શ્યામની જેમ મનાવો મને…
એવી અપેક્ષા છે મને…
મીરાંનાં ઝાંઝર મુજ હૈયે રણકે છે,
એ જો સાંભળો તમે તો રેલાવો તવ ઉરેથી સૂર ક્યારેક…
એવી અપેક્ષા છે મને…
તમારા પ્રેમનો ટહુકો કરે છે મારો મન-મોરલો,
તો તમેય ક્વચિત પાડો એનો પડઘો…
એવી અપેક્ષા છે મને…
લાગણીનું ઝરણું હજી વહે છે કે સૂકાય છે? ક્યારેક તો જણાવો મને?!
એવી અપેક્ષા છે મને…
મુજ હ્રદયના હર તાલ પર તવ સ્મરણનું મૃદંગ વાગે છે…
ને તમારા હ્રદયના એકાદ તાલેય શું મારું સ્મરણ જાગે છે?
જણાવો એય ક્યારેક મને…
એવી અપેક્ષા છે મને…
દિવસ-રાત જતાં નથી તમે મારા વિચારોથી ક્યાંય કદી આગળ…
ને, હું આવું છું ખરી તમારા વિચારોમાં કદી એકાદ પળ?
જાણવું છે એય બધું મારે…
એવી અપેક્ષા છે મને…

પ્રિયતમ, જુઓને… કેટલીયે અપેક્ષા છે મને…!!!
એટલે જ તો કહું છું હું,
કે મારો પ્રેમ અપેક્ષિત છે, નિરપેક્ષ નહીં…!!!!
અને મને ખબર છે…
તમને પણ છે અપેક્ષા,
કે હું સદા નિરપેક્ષ રહું!!!!!

* * *
ઊર્મિસાગર
*

મરવા પણ નથી દેતા -બેફામ

2006-12-19T00:25:00.001-08:00

અમે તારા પ્રણયનાં ફૂલ ખરવા પણ નથી દેતાં,
છૂપાં રાખ્યાં છે એવાં કે પમરવા પણ નથી દેતાં.

ગરીબીને લીધે કરવી પડે છે કરકસર આવી,
અમે રડીએ છીએ ને અશ્રુ સરવા પણ નથી દેતાં.

હવેના રાહબર પોતે જ ખોટા રાહ જેવાં છે,
સફર સાચી દિશામાં તો એ કરવા પણ નથી દેતાં.

ભલે મળતાં નથી, પણ એજ તારણહાર છે સાચા,
જે ડૂબવા તો નથી દેતા જ, તરવા પણ નથી દેતાં.

હવે આવા પ્રણયનો અંત પણ આવે તો કઇ રીતે?
નથી પોતે વિસરતાં કે વિસરવા પણ નથી દેતાં.

સુરાનો નહિ, હવે સાકીનો ખુદનો છે નશો અમને,
કે એનો હાથ પકડી જામ ભરવા પણ નથી દેતાં.

જીવાડે પ્રેમથી એવું તો કોઇ ક્યાં મળે બેફામ?
કે મતલબ હોય છે તો લોક મરવા પણ નથી દેતાં.

* * *

હું ઊર્મિની એક કઠપૂતળી

2006-12-19T00:19:00.000-08:00

હું ઊર્મિની એક કઠપૂતળી, તું મને નચાવતો નટ,
તારા કરમાં હો મુજ દોર ભલે, પણ પડતો મારો જ વટ!
હું ઊર્મિની એક કઠપૂતળી…

શા હાલ થશે મુજ હૈયાનાં કદી આવશે તું જો નિકટ?
જ્યાં નામ જ તારું સાંભળી મારી ઊર્મિ બને નટખટ!
હું ઊર્મિની એક કઠપૂતળી…

જનમ જનમની કોને ખબર? લે, હાથ પકડ ઝટપટ,
ઓ અલગારી પ્રીતની તારે, શેં કરવી નથી ખટપટ?
હું ઊર્મિની એક કઠપૂતળી…

જો, ’રે છે સદા ભરતી અહીંયા, મુજ ઊર્મિસાગર તટ,
આ ઊરસાગરનો નૃપ થઇને ય તું રહેતો કોરોકટ!
હું ઊર્મિની એક કઠપૂતળી…

* * *

ઊર્મિસાગર

આંધળી માનો કાગળ - ઇન્દુલાલ ગાંધી.

2006-12-18T03:48:00.000-08:00

અમૃત ભરેલું અંતર જેનું, સાગર જેવડું સત્
પૂનમચંદના પાનિયા આગળ ડોશી લખાવતી ખત,
ગગો એનો મુંબઇ ગામે ;
ગીગુભાઇ નાગજી નામે.

લખ્ય કે માડી ! પાંચ વરસમાં પ્હોંચી નથી એક પાઇ
કાગળની એક ચબરખી પણ, મને મળી નથી ભાઇ !
સમાચાર સાંભળી તારા ;
રોવું મારે કેટલા દા’ડા ?

ભાણાનો ભાણિયો લખે છે કે, ગગુ રોજ મને ભેળો થાય
દન આખો જાય દા’ડિયું ખેંચવા રાતે હોટલમાં ખાય,
નિત નવાં લૂગડાં પે’રે
પાણી જેમ પઇસા વેરે.

હોટલનું ઝાઝું ખાઇશ મા, રાખજે ખરચીખૂટનું માપ
દવાદારૂના દોકડા આપણે કાઢશું ક્યાંથી બાપ !
કાયા તારી રાખજે રૂડી ;
ગરીબની ઇ જ છે મૂડી.

ખોરડું વેચ્યું ને ખેતર વેચ્યું, કૂબામાં કર્યો છે વાસ
જારનો રોટલો જડે નહિ તે દી પીઉં છું એકલી છાશ,
તારે પકવાનનું ભાણું
મારે નિત જારનું ખાણું.

દેખતી તે દી દળણાં, પાણી કરતી ઠામેઠામ
આંખ વિનાનાં આંધળાંને હવે કોઇ ન આપે કામ,
તારે ગામ વીજળીદીવા,
મારે આંહીં અંધારાં પીવાં.

લિખિતંગ તારી આંધળી માના વાંચજે ઝાઝા જુહાર
એકે રહ્યું નથી અંગનું ઢાંકણ, ખૂટી છે કોઠીએ જાર.
હવે નથી જીવવા આરો,
આવ્યો ભીખ માગવા વારો.

લાકડું - અવિનાશ વ્યાસ.

2006-12-18T03:46:00.000-08:00

આ આદિ અંતની સંતાકૂકડીમાં હું જેની સાથે આથડું
આજ મારા શબદનો શણગાર થાતું લાકડું.

માને ખોળે પડી આંખ ઊઘડી આંખો સામે જ ખડું,
પ્રથમ પગથિયે જાત ઝુલાવે ઘોડિયું તે લાકડું.

બાળપણામાં ભૂખનાં દુઃખે રડતું મનનું માકડું,
ત્યારે ધાવણીના રૂપમાં માડી મુખમાં મૂકે લાકડું.

પા પા પગલી ભરતાં ભરતાં ઘડી ચાલું ને ઘડી પડું,
કેમ ચાલવું જગમાં શીખવે ખેલણગાડી લાકડું.

કંકુ શ્રીફળ માણેકસ્તંભ માંડવો ચતુરપંખનું પાંદડું,
કહેશો ક્યારે કોની સાથે નથી સંકળાયું લાકડું.

ઓશિયાળા એંશી વરસે જ્યારે અંગ બને છે વાંકડું
ઘડપણનો સથવારો હાથે લાકડી એ લાકડું.

સંગ સૂનારી નારી અહીં રહી રડતી કેવળ રાંકડું,
સંગ સૂતું ચિતાની સાથે ભવભવનો સાથી લાકડું.

ભણેલા માણસો - સુરેશ દલાલ.

2006-12-18T03:43:00.000-08:00

ભણેલા માણસો આટલા બધા અભણ કેમ ?
નરી કોરી ચર્ચાઓ, અહમનાં તીખાંતમ મરચાંઓ
નહીં કોઇ વિચારણા, કેવળ પૂર્વગ્રહિત ધારણા
બંધ બારીબારણાં.

સરસ્વતીના આટલા બધા કાદવથી ખરડાયેલા ચરણ કેમ ?
ભણેલા માણસો આટલા બધા અભણ કેમ ?

વિદ્યાર્થીમાં ધન જુએ, સાધન જુએ, સાધનાનું નામ નહીં
ખુન્નસ, હુંસાતુંસી, ઝેરીલી-વેરીલી વૃત્તિ, ખાર,
આપણું તો કામ નહીં.

લોકોનાં આટલી હદે થીજી ગયેલાં ઝરણ કેમ ?
ભણેલા માણસો આટલા બધા અભણ કેમ ?

રાજકારણનો ગંદવાડ, મવાલી મનનો મંદવાડ,
બધાં જ ઠૂંઠાઓ, નહીં કોઇ પ્હાડ, સરોવર કે ઝાડ.
સંસ્કારની વાતોનો તો વહી ગયો યુગ
માણસને માણસની આટલી બધી સૂગ !
ચારે બાજુ ટાંટિયાની ખેંચતાણ :
વ્હેમનાં વમળ ને ક્યાંય પ્રેમ નહીં.

સાંદીપનિના આશ્રમમાં કેવળ ઉત્તર વિનાના પ્રશ્ન,
નહિં સાંદીપને, નહિં સુદામા, નહિં કૃષ્ણ.
કોઇ તો કહો કે આ બળબળતું રણ કેમ ?
ભણેલા માણસો આટલા બધા અભણ કેમ ?

અરુણોદય - ન્હાનાલાલ.

2006-12-18T03:30:00.000-08:00

ઊગે છે પ્રભાત આજ ધીમે ધીમે ;
ઊગે છે ઊષાનું રાજ ધીમે ધીમે ;
ઊગે છે પ્રભાત આજ ધીમે ધીમે…..

રજનીની ચૂંદડીના
છેડાના હીરલા શા,
ડૂબે છે તારલા આજ ધીમે ધીમે ;
ઊગે છે પ્રભાત આજ ધીમે ધીમે…..

પરમ પ્રકાશ ખીલે,
અરુણનાં અંગ ઝીલે ;
જાગે પ્રભુ વિશ્વમાં આજ ધીમે ધીમે…..
જાગે પ્રભુ જીવમાં આજ ધીમે ધીમે ;
ઊગે છે પ્રભાત આજ ધીમે ધીમે…..

તો ઇન્સાન નીકળ્યા!

2006-12-18T03:28:00.000-08:00

ના હિન્દુ નીકળ્યાં ન મુસલમાન નીકળ્યા,
કબરો ઉઘાડી જોયું તો ઇન્સાન નીકળ્યા.

સહેલાઇથી ન પ્રેમના અરમાન નીકળ્યા,
જો નીકળ્યા તો સાથે લઇ જાન નીકળ્યા.

તારો ખુદા કે નીવડ્યા બિન્દુ મોતીઓ,
મારા કરમ કે આંસુઓ તોફાન નીકળ્યા.

એ રંગ જેને જીવ સમા સાચવ્યા હતા,
એ રંગ એક રાતના મ્હેમાન નીકળ્યા.

મનમેળ કાજ આમ તો કીધા હતા કરાર,
કિન્તુ કરાર કલેશનાં મેદાન નીકળ્યા.

કરતા હતા પહાડનો દાવો પલાશ પણ,
આવી જો પાનખર તો ખર્યા પાન નીકળ્યાં.

હું મારા શ્વાસ જેમને સમજી રહ્યો હતો,
‘ઘાયલ’ એ શ્વાસ મોતનાં ફરમાન નીકળ્યાં.

- અમૃત ઘાયલ

સફરનામું - અમૃતા પ્રીતમ

2006-12-18T03:27:00.000-08:00

ગંગાજળથી વોડકા સુધી
એક સફરનામું છે મારી પ્યાસનું…
સાદા પવિત્ર જન્મનો, સાદા અપવિત્ર કર્મનો, એક સાદો ઇલાજ
અને કોઈ પ્રિય ચહેરાને કોઈ એક છલકાતા પ્યાલામાં જોવાનો પ્રયત્ન
અને પોતાના શરીરના એક બિલકુલ અજાણ્યા જખમને ભૂલવાની
જરૂરિયાત -
આ કેટલા ત્રિકોણ પથ્થરો
કોઈ પાણીને ઘૂંટડે- ઘૂંટડે ગળે ઉતાર્યા છે
કેટલાંયે ભવિષ્યોને વર્તમાનથી બચાવ્યાં છે
અને કદાચ સાંપ્રત પણ - મેં સાંપ્રતથી બચાવ્યો છે…
ફક્ત એક વિચાર આવ્યો છે
કેટલીયે વાર આવે છે
જેમ કેટલીયે વાર એક સારંગીનો ગજ -
અચાનક કોઈ રાગની છાતીમાં ભોંકાય છે.
કે ચૂપચાપ એક પિયાનો -
કાળા અને સફેદ દાંતનાં સંગીત ચાવે છે.
એક ખ્યાલ આવે છે -
પણ જેમ કોઈ મોતનો એક ઘૂંટડો ભરે
ડરે અને પછી તરત એ ખ્યાલને ઓકી નાખે….
પણ મરેલી છાતીઓમાં પણ કંઈક શ્વાસ ચાલતો હોય છે
અને અટકેલા શ્વાસ સાથે આજે હું કહી શકું છું…
કે દરેક સફર ફકત ત્યાંથી જ શરૂ થાય છે
- જ્યાં આ સફરનામાનો અંત આવે છે.

- અમૃતા પ્રીતમ
અનુવાદ - જયા મહેતા

તારી ને મારી જ ચર્ચા

2006-12-15T05:11:00.000-08:00

તારી ને મારી જ ચર્ચા આપણી વચ્ચે હતી,
તોય એમાં આખી દુનિયા આપણી વચ્ચે હતી!

આપણે એકાંતમાં ક્યારેય ભેગાં ક્યાં થયાં ?
તોય જોને કેવી અફવા આપણી વચ્ચે હતી!

આપણે એક સાથે શ્વાસોશ્વાસ જીવ્યાં તે છતાં,
એકબીજાની પ્રતીક્ષા આપણી વચ્ચે હતી!

કોઈ બીજાને કશું ક્યાં બોલવા જેવું હતું,
આપણી પોતાની સત્તા આપણી વચ્ચે હતી!

આપણે તો પ્રેમના અરમાન પૂરવાના હતા
કાં અજુગતી કોઈ ઈચ્છા આપણી વચ્ચે હતી!

આપણે તો સાવ ઝાકળમાં પલળવાનું હતું,
ક્યાં સમન્દરની તમન્ના આપણી વચ્ચે હતી!

યાદ કર એ પુણ્યશાળી પાપની એકેક ક્ષણ
કેવી લીલીછમ અવસ્થા આપણી વચ્ચે હતી!

એક ક્ષણ આપી ગઈ વનવાસ સદીઓનો ખલીલ !
એક ક્ષણ માટે જ મંથરા આપણી વચ્ચે હતી!

- ખલીલ ધનતેજવી

હતા અજાણ

2006-12-11T08:20:00.000-08:00

હતા અજાણ રેખાઓથી....
ને એમા કથિત ભવિષ્ય-કથન થી ....
હથેળી ત્યાં સુધી હુંફાળી હતી....

હતા અજાણ કર્મ-કાંડથી....
ને એમ ફલીત ફળ-કથનથી....
મુખાકૃતી ત્યાં સુધી પુલકિત હતી....

હતા અજાણ ગણિત-ગમ્મતથી....
ને એમા આંકેલા આંક્ડાઓથી....
ટેરવે ત્યાં સુધી નીરજન્તા હતી....

હતા અજાણ દુનિયાદારીથી....
ને એમા અટવાયેલ કઠિનાઇથી....
સ્વાસમાં ત્યા સુધિ નિર્મલતા હતી....

હતા અજાણ ધજા-ધરમથી....
ને એમાં ભરેલા ભેદ-ભરમથી....
જીંદગીમાં ત્યા સુધી પ્રસનતા હતી....

હતા અજાણ આભ મંડળથી....
ને એમા દર્શાવેલા નક્ષત્રોથી....
કદિ ત્યા સુધી પારદર્શક હતી....

હતા અજાણ ફુલ્-ફોરમથી....
ને એમા ચુભતા કાંટાઓથી....
પગદંડી ત્યા સુધી મુલાયમ હતી....

હતા અજાણ દિશાઓથી....
ને એમા છુપાયેલા ભુત-ભવિષ્યથી....
સર્જનમાં ત્યા સુધી સરલતા હતી....

-------------
શર્મિલી - દુબઇ

શર્મિલી

2006-12-11T08:01:00.000-08:00

આંખોમાં ભરીને સાગર
કોરા કાગડ પર ગાગર છલકાવી
કલમમાં ભરીને ચાહત
કોરા મન પર અસર ઉપજાવી

હકિકત થી રહીને અજાણ
ફરીયાદની મોસમ છલકાવી
કદી જે ના ઢળે
એવી ભરોસાની સાંજ ઢળાવી

રહીને અસમજ માં
અખંડ્તાને ઠુકરાવી
ભકિતથી રહીને અલિપ્ત
મંદિરમાં ઝાલર વગડાવી

સ્વપ્ના માં વિતાવી જીંદગીને
પલકો પર આશા જન્માવી
ખરતો નથી જે તારો
તેની અખંડતાને અભડાવી

શ્રધ્ધાથી રહિને દુર
નિરાકારની છબી મઢાવી
ને જે હતા નિકટ આકાર
તેની ગેરહાજરી નોંધાવી
-------------
શર્મિલી - દુબઇ

અમારે હવે બોલવું નથી…

2006-12-07T09:48:00.000-08:00

અમે આજ લગી બહુ બોલ્યાં, સજન!
અમારે હવે બોલવું નથી…

લાગણીના પડણોને ચીરી ચીરીને,
આ કાળજું અમારે હવે કોરવું નથી,
અમારે હવે બોલવું નથી…

ઊર્મિ અમારી થઇ ગઇ પાણી પાણી,
એ પાણીને પત્થર પર ઢોળવું નથી,
અમારે હવે બોલવું નથી…

પ્રીતની પળો છો ચાલી અમને છોડી,
અમારે પાછળ એની દોડવું નથી,
અમારે હવે બોલવું નથી…

પ્રેમનું આ દર્દ મારા અંતરનો વૈભવ,
એને વેદનાના ત્રાજવે તોલવું નથી,
અમારે હવે બોલવું નથી…

છોને લુંટાયો મારા ઊરનો ખજાનો,
એની યાદોના તાળાને ખોલવું નથી,
અમારે હવે બોલવું નથી…

તણાઇ રહ્યા છો આ જગનાં વહેણમાં,
પણ ઝાલવું નથી ને કાંઇ છોડવું નથી,
અમારે હવે બોલવું નથી…

એવા ખોવાયા અમે ઊર્મિનાં સાગરે,
કે ખુદને અમારે હવે ખોળવું નથી,
અમારે હવે બોલવું નથી…

* * *

ઊર્મિસાગર

હૈયાના હેતને ન રોકશો - જ્યોત્સ્ના શુક્લ.

2006-12-07T09:42:00.000-08:00

હૈયાના હેતને કદી ન કોઇ રોકશો,
રોકશો તો ઊલટાં ફસાશો, હો વહાલાં !
હૈયાના હેતને કદી ન કોઇ રોકશો.

મીઠી એ ભાવના ને આશભર્યા ઊભરા,
રોકશો તો ઊલટાં મૂંઝાશો, હો વહાલાં !

રોક્યા રોકાય નહિ, બાંધ્યા બંધાય નહિ,
ઢાંકશો તો ઊલટાં ભીંજાશો, હો વહાલાં !

કૂવાતળાવ ને સરોવરો ઉલેચશો ;
જલધિનાં નીર કેમ શોષશો ? હો વહાલાં !

ક્યાંથી આવ્યાં ને ક્યાં થોભશો, ન પૂછશો ;
સાગરનું મૂળ ક્યાં શોધશો ? હો વહાલાં !

દેવનાં દીધેલાં.

2006-12-06T06:53:00.000-08:00

તમે મારાં દેવનાં દીધેલ છો, તમે મારાં માગી લીધેલ છો,
આવ્યાં ત્યારે અમર થઇને રો’ !

મા’દેવ જાઉં ઉતાવળી ને જઇ ચડાવું ફૂલ ;
મા’દેવજી પરસન થિયા ત્યારે આવ્યાં તમે અણમૂલ !

તમે મારું નગદ નાણું છો, તમે મારું ફૂલ વસાણું છો,
આવ્યાં ત્યારે અમર થઇને રો’ !

મા’દેવ જાઉં ઉતાવળી ને જઇ ચડાવું હાર,
પારવતી પરસન થિયાં ત્યારે આવ્યા હૈયાના હાર. – તમે…..

હડમાન જાઉં ઉતાવળી ને જઇ ચડાવું તેલ,
હડમાનજી પરસન થિયા ત્યારે ઘોડિયાં બાંધ્યાં ઘેર. – તમે…..

ચીચણ પાસે પાલડી ને ત્યાં તમારી ફૈ ;
પાનસોપારી ખાઇ ગઇ, કંકોતરીમાંથી રૈ. – તમે…..

ભાવનગર ને વરતેજ વચ્ચે રે’ બાળુડાની ફૈ ;
બાળુડો જ્યારે જલમિયો ત્યારે ઝબલા ટોપીમાંથી ગૈ
બાળુડો જ્યારે પરણશે ત્યારે નોતરામાંથી રૈ. – તમે…..

યાદોનું રેત પંખી

2006-12-06T06:45:00.000-08:00

જીવન રફતાર એટલી ઝડપે આગળ વધે છે કે વર્ષ વીતી જાય છે ને ખબર પણ નથી પડતી. અમૃતા પ્રિતમને આ દુનિયા છોડે વર્ષ વીતી ગયું પણ મારે માટે હજી આ ઘા લીલો છે, કદાચ આ ઘા ક્યારેય નહી રૂઝાય. સમયની રેતી ને જરીક હળવેથી પણ હટાવીશ તો આ ઘા એમનો એમ તાજો મળી આવશે.

એ રાત્રે મારું મન કારણ વિના ભારી થઈ ગયું હતું. કંઈ સમજ નહોતી પડતી કે શું થઈ રહ્યું છે હું સમજી નહોતી શકી કે મારી અંદર એક મૃત્યું થઈ રહ્યું છે.

વર્ષો પહેલાં હું જ્યારે અમૃતાજીને મળી હતી મેં કહ્યું હતું : “અમૃતા ! આપકે હોતે હુએ હી માનો આપકા દૂસરા જનમ હો ગયા હૈ. જબ જબ મૈં મેરે અંદર ઝાંકતી હું આપ મુજે મેરે અંદર હી મિલ જાતી હૈ.”

અમૃતાજીએ મૃત્ય પહેલાંના અંતિમ દિવસોમાં ઇમરોઝને સંબોધીને છેલ્લી નઝમ લખી હતી એનો થોડોક અંશ :
મૈં તુજે ફિર મિલુંગી

મૈં તુજે ફિર મિલુંગી
કહાં કિસ તરહ
પતા નહિં
શાયદ તેરી કલ્પનાઓ મેં
ચિત્ર બનકર ઉતરુંગી
જહાં કોરે તેરે કેનવાસ પર
એક રહસ્યમય લકીર બનકર
ખામોશ તુજે તકતી રહુંગી

ઇમરોઝે કહ્યું :
મુજે ફિર મિલેગી અમૃતા

મેરા તો કભી પુન:જન્મ પર ભરોસા નહિ રહા પર અમૃતાકા ખૂબ રહા હૈ. ઉસને અપની આખરી નઝમમેં મુજસે કહા હૈ - મૈં તુમ્હે ફિર મિલુંગી. અમૃતાકી બાત પર તો ભરોસા કર હી શકતા હું.

અમૃતા માટે ઇમરોઝે લખેલી કવિતા :

ઘોસલા ઘર

અબ યહ ઘોસલા ઘર ચાલીસ સાલ કા હો ચૂકા હૈ
તુમ ભી અબ ઉડનેકી તૈયારીમેં હો
ઇસ ઘોસલા ઘરકા તિનકા તિનકા
જૈસે તુમ્હારે આને પર સદા
તુમ્હારા સ્વાગત કરતા થા
વૈસે હી ઇસ ઉડાનકો
ઇસ જાને કો ભી
ઇસ ઘર કા તિનકા તિનકા
તુમ્હેં અલવિદા કહેગા

એ રાત્રે મારી અંદર એક ખૂણો રાખનો ઢેર બની ગયો પણ આ રાખને અડવા માત્રથી એ રાખમાંથી રેતપંખી જન્મે છે. હા ! અમૃતા અમર છે મારી યાદોમાં….

- મીના

ખોવાયો છે

2006-12-06T06:44:00.000-08:00

મિલો વાહનો અને સ્મશાનમાંથી નીકળતો ધુમાડો
ચારે દિશાઓને કરે છે ધૂંધળી
આજ ધૂંધળાપણમાં આજનો માનવી ખોવાયો છે.

પાણીના ધસમસતા પ્રવાહની જેમ
માનવી માનવ મહેરાણમાં ખોવાયો છે.

સંધ્યા સમયે છુપાયેલા સૂર્યની જેમ
માનવી ફાઇલો અને મોબાઇલમાં ખોવાયો છે.

ઉતરાણમાં ચગતા પતંગની જેમ
માનવી સિધ્ધીઓ હાંસિલ કરવામાં ખોવાયો છે.

કાપડ બનાવવામાં વણાયેલા દોરાની જેમ
માનવી પોતે,પોતાનામાં જ ખોવાયો છે.

- જાગૃતિ વાલાણી

ભીંતે ચઢી છે -ભગવતીકુમાર શર્મા

2006-12-04T09:28:00.000-08:00

ઉદાસી આ સૂરજની આંખે ચઢી છે
તમારા વિના સાંજ ડૂસકે ચઢી છે

મને ઉંબરે એકલો છોડી દઈને
હવે ખુદ પ્રતીક્ષા ઝરૂખે ચઢી છે

તમે નામ મારું લખ્યું’તું કદી જ્યાં
મધુમાલતી એ જ ભીંતે ચઢી છે

જરા ગણગણી લઉં તમારી સભામાં
ભુલાયેલ પંક્તિઓ હોઠે ચઢી છે

- ભગવતીકુમાર શર્મા

નિયમ સાવ નોખા - મનોજ ખંડેરિયા.

2006-12-02T07:23:00.000-08:00

રસમ અહીંની જુદી, નિયમ સાવ નોખા
અમારે તો શબ્દો જ કંકુ ને ચોખા

હવાયેલી સળીઓ જ ભીતર ભરી છે
અહીંનાં જીવન જાણે બાકસનાં ખોખાં

લચ્યાં’તાં જે આંખે લીલા મોલ થઇને
હવે એ જ સપનાં છે સુક્કાં મલોખાં

તું તરસ્યાને આપે છે ચીતરેલાં સરવર
તને ટેવ છે તો કરે કોણ ધોખા

વહાવ્યા કરું આંગળીમાંથી ગંગા
કે ક્યારેક જો થઇ જાય ચોખ્ખા.

મનહર મોદી

2006-12-01T04:40:00.000-08:00

અહીંયા જ મારા પ્રણયની કબર છે
ખરું કહો તમે, આ તમારું જ ઘર છે?

તમે બેકદર થઈ ગયાં તો હું સમજ્યો
એ મારા સમા માટે સાચી કદર છે

હ્રદય મારું માટીનું કૂંડું થયું છે
ફૂલો જેમ એમાં કોઈની નજર છે

સુરાલય પછીથી હું શું કામ શોધું?
તમે પીધો એની મને પણ અસર છે

મને મારું મન એમ આગળ કરે છે
કે મંઝિલની જાણે કે મુજને ખબર છે!

હવે કોંને પોતાના ગણવા કહી દો
અમારી જ સામે અમારું ભીતર છે

મને રોક્યો મંઝિલના દ્વારે જઈ મેં
કે મનમાં રહે : સ્હેજ બાકી સફર છે.

- મનહર મોદી

પ્રિય ને તુજ નામ વચ્ચે - હિતેન આનંદપરા.

2006-12-01T02:00:00.000-08:00

પ્રિય ને તુજ નામ વચ્ચે મિત્ર લખવાનો વખત આવી ગયો,
એક શબ્દનો વધારો કાળજા પર ડામ ઊંડા દઇ ગયો.

મિત્ર શબ્દના નીકળતા અર્થ વિશે માન છે, પણ શું કરું ?
આમ આવીને વચોવચ કંઇ જ પણ સમજ્યા વિના બેસી ગયો.

કેમ આ સંબંધના બદલાવથી બદલાય છે સંબોધનો ?
પ્રશ્ન મેં એક જ ફક્ત પૂછ્યો તને એ પણ નિરુત્તર રહી ગયો.

અલ્પવિરામે ઘણીયે રાહ જોઇ તે છતાં જન્મ્યું નહીં,
નામ જ્યાં તારું લખ્યું ત્યાં પત્ર આખો ટાંક પર અટકી ગયો.

પેન અટકે શાહી છાંટું ને અચાનક લોહીના છાંટા ઊડે,
એક માણસ પેનની શાહી સમો અધવચ્ચેથી ખૂટી ગયો.

એવો કોઇ દિલદાર જગતમાં નજર આવે - મરીઝ.

2006-12-01T01:55:00.001-08:00

એવો કોઇ દિલદાર જગતમાં નજર આવે ;
આપી દે મદદ કિતું ન લાચાર બનાવે.

હમદર્દ બની જાય જરા સાથમાં આવે ;
આ શું કે બધા દૂરથી રસ્તા જ બતાવે !

શું એને ખબર, કોની નજર પ્યાસી રહી ગઇ ?
જે ભેજમાં ચાલે અને પાલવ ન ઉઠાવે.

એ સૌથી વધુ ઉચ્ચ તબક્કો છે મિલનનો,
કહેવાનું ઘણું હો ને કશું યાદ ન આવે.

વાતોની કલા લ્યે કોઇ પ્રેમીથી તમારા,
એક વાત કરે એમાં ઘણી વાત છુપાવે.

રડવાની જરૂરત પડે ત્યાં સૂકાં નયન હો,
ને હસતો રહું ત્યાં જ જ્યાં હસવું નહિ આવે.

છે મારી મુસીબતનું ‘મરીઝ’ એક આ કારણ,
હું મુજથી રૂઠેલો છું, મને કોણ મનાવે ?

એવો કોઇ દિલદાર જગતમાં નજર આવે - મરીઝ.

2006-12-01T01:55:00.000-08:00

એક છોકરી

2006-12-01T01:32:00.000-08:00

મુજમાં ક્યાંક ‘રે છે,
ઊર્મિ નામની એક છોકરી,
જુઓ, કેટલી ગડબડ
કરતી ’રે છે એ છોકરી !

ઉદાસ થઇ જાય છે
ક્યારેક એ અકારણ જ,
તો ક્યારેક કારણે ય ખુશ
થતી નથી એ છોકરી.

પ્રેમ નામની એક ચીજને
શોધ્યા કરે છે સતત,
ખુદ પ્રેમની પુતળી છે,
અણજાણ છે એ છોકરી.

પ્યાસ છે તિવ્ર એને,
જે વરસાદની યુગોથી,
પોતે જ એની ઘટા બનીને
બેઠી છે એ છોકરી,

સર્જન કર્યું છે ખુદ જેણે
ઊર્મિના આ સાગરનું,
કિનારે ઊભી ભીંજાવાની
રાહ જુએ છે એ છોકરી.

* * *

બાળકી બનીને ફુલાય છે એક છોકરી,
મુગ્ધા બની સંવેદાય છે એક છોકરી,
એમ તો યુવા મટીને પ્રૌઢા ય થાય છે,
છતાં અકબંધ રહે છે અંદર એક છોકરી.

* * *

ઊર્મિસાગર

ગુજરાતી નેટ જગત - બીજી આવૃત્તિ - ફેરફાર અને સુધારા વધારા સાથે

2006-11-30T23:37:00.000-08:00

અરે કાર્તિક! આ બ્લોગ શું ચીજ છે? “ – રમેશભાઇ ઘેર આવતાંની સાથે જ બોલ્યા.
”કેમ પપ્પા? “
“ આજે પાર્કમાં અમારી મંડળીના પેલા જીતુભાઇ વાતો કરતા હતા. કોમ્પ્યુટરમાં રોજ નવી વાર્તાઓ અને કવિતાઓ અને જોક અને એવું બધું તે તો વાંચે છે. તેમનો દીકરો છે ને રાકેશ; તેણે તેમને બધું શીખવાડ્યું છે. તું ય આ બધું મને શીખવાડ .” – રમેશભાઇ ઉત્સાહથી બોલ્યા.
છેવટે કાર્તિક અને રમેશભાઇ વચ્ચે શનિ રવિમાં આ જુની આંખે નવા તમાશા જોવાનો એગ્રીમેન્ટ થઇ ગયો. અને અઠવાડીયામાં તો રમેશભાઇ જ નહીં પણ કાર્તિકનાં મમ્મી પણ રોજ બ્લોગ વાંચવા લાગ્યા !ઘેર ઘેર હવે આવી વાતો થવા માંડી છે. એક નવી વાંચન ક્રાંતિ જન્મ લઇ ચૂકી છે.

ચાલો આપણે પણ આ બાબતમાં કંઇક જાણીએ.

સપ્ટેમ્બર – 1999 માં અમેરીકામાં શ્રી. કિશોર રાવળે ઇન્ટરનેટ પર ગુજરાતી વાંચનને વહેતું મૂક્યું હતું. તેમના જ શબ્દો અહીં વાંચીએ : -
“ નવી સદીની નોબતો વાગવા લાગી છે. તેનો અવાજ એક વાર પણ સાંભળવાની સૌને તક મળતી નથી. એટલે મનમાં થયું ગુજરાતી ભાષાના પ્રેમીઓને, સહેલાણીઓને અને પિપાસુઓ માટે નવી સદીના પાંગરણમાં કંઈ કરું.
રાંધતી વખતે રસોડાની અભરાઈઓ ઉપર, રેફિ્રજરેટરના ખાનામાં નજર નાખીને શું બનાવવું તે નક્કી થાય છે તેમ મેં મારો ઇસ્કોતરો ખોલ્યો અને તેમાં નજર નાંખી ફંફોળ્યો. ધંધો એક કમ્પ્યુટરનો આવડે, વારસામાં થોડી કળા, થોડું સંગીત અને નિશાળના દિવસોમાં મળવા મુશ્કેલ તેવા મોંઘેરા બે-ત્રણ શિ્ક્ષકો મળવાનું અસીમ સદ્ભાગ્ય જડ્યાં! વધુમાં અનાયાસે મળેલા થોડાં રસિક મિત્રો મળ્યાં. ઘણું ઘણું!
મગજ અને ઇસ્કોતરાની પરની ધૂળ ખંખેરી, ઇન્ટરનેટના વાળમાં કેસુડાં શણગાર્યાં……. “
( કેસૂડાં ડોટ કોમ – પહેલો અંક ; સપ્ટેમ્બર – 1999 )
આટલી પ્રસ્તાવના સાથે કિશોરભાઇએ કેસૂડાંની જેમ શોભતો અને મઘમઘતો, ગુજરાતી લીપીમાં, વાંચનનો રસથાળ વિશ્વ ગુર્જરી સમક્ષ રજુ કર્યો હતો.
આજે ડીસેમ્બર – 2006 માં આ શુભ પ્રવૃત્તિ ‘કિશોર’ અવસ્થામાં પ્રવેશી છે. કિશોરભાઇના પ્રયત્નો તો બરાબર ફૂલ્યા ફાલ્યા છે. આજે નહીં નહીં તો ૬૫ થી ઉપર વ્યક્તિઓ ઇન્ટરનેટ પર સ્વેચ્છાએ ગુજરાતી સાહિત્ય વિશ્વ ગુર્જરી પર પીરસે છે. તેઓ જે માધ્યમથી આ કરી રહ્યા છે તેને ‘બ્લોગ’ કહે છે. આ ઉપરાંત ઘણી ગુજરાતી વેબ સાઇટો પણ અસ્તિત્વમાં આવી છે. એકલવીર મુરબ્બી શ્રી. રતીલાલ ચન્દરયાએ તો વીસ વર્ષની તપસ્યા બાદ, ગુજરાતી ભાષાનો આખો શબ્દ્કોશ વિનામૂલ્યે વિશ્વ ગુર્જરી ના વપરાશ માટે ખુલ્લો મૂકી દીધો છે.
ઇન્ગ્લેન્ડ, અમેરીકા, કેનેડા, ઓસ્ટ્રેલીયા, આફ્રીકા, ચીન, જાપાન, અરબસ્તાન વિ. અનેક દેશોમાં , અને અલબત્ત ભારતમાં અનેક ગુજરાતીઓ આ દરરોજ વાંચે છે. ‘જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત’ થી આગળ વધીને એકવીસમી સદીમાં આ માધ્યમ વિશ્વભરમાં વસતા, અગણિત ગુજરાતી કુટુમ્બોમાં વપરાતું થઇ ગયું છે. તમે બસ, ટ્રેન કે પ્લેનમાં મુસાફરી કરતા હો તો કદાચ એમ બને કે તમારી બાજુમાં બેઠેલ કોઇ જુવાનીયો કે જુવાનડી ના ખોળામાં લેપ ટોપ પર ગુજરાતી કવિતાઓ લ્હેરાતી હોય કે ગુજરાતી ગીતો ગુંજતાં હોય !

તમે કહેશો કે ગુજરાતીમાં આટલાં બધાં છાપાં અને સામાયિકો આવે છે, તો પછી આ બધા ખેલ શા માટે? આ પ્રશ્ન થાય તે સ્વાભાવિક છે. જે તીવ્ર ગતિથી આખું વિશ્વ એક ગામડું હોય તેવા ઇન્ટરનેટ યુગમાં ધસી રહ્યું છે ત્યારે આવું ન થાય તો જ નવાઇ! ગુજરાતી વેબ સાઇટ કે બ્લોગ એ એક પુસ્તક જેવું કાંઇક છે. તમે પુસ્તક વાંચવા હાથમાં લો અને પાનાં ફેરવવા માંડો તેમ તેનો ખજાનો તમારી સામે ખુલ્લો થઇ જતો હોય છે. બસ આવી જ રીતે તમે ઇન્ટરનેટ પર http://kesuda.com/ લખો એટલે કિશોરભાઇનાં કેસૂડાં હાજર. તમારે કોઇ ગુજરાતી સાહિત્યકારના જીવન વિશે જાણવું હોય તો http://sureshbjani.wordpress.com/ લખો એટલે ‘ ગુજરાતી સર્જક પરિચય’ અનુક્રમણિકા સાથે હાજર. http://layastaro.com/ લખો અને ‘ લયસ્તરો’ નામનો ગુજરાતી કવિતાનો મોટો ખજાનો હાજર અને તમારા ગમતા કવિના નામ પર ‘ ક્લીક’ કરો એટલે તેમની થોડી ઘણી રચનાઓ તમારી સામે ખડી થઇ જાય. અને ખૂબી તો જુઓ – દુનિયાના કોઇ પણ ખૂણામાં તમને આ સુવિધા તરત મળી જાય . તમને થાય કે ચાલો આપણી આ કવિતા કે લેખ પર કંઇક વિચાર વ્યક્ત કરીએ. આ માટે નીચે જગા આપેલી હોય ત્યાં તમારા પ્રતિભાવ આપી શકો, કોઇ ફરમાઇશ આપી શકો, અને ‘ક્લીક’ કરો એટલે તમારું સૂચન લેખકને ઇમેઇલથી મળી પણ જાય.
આ નવા, અતિ આધુનિક અને બહુ જ શક્તિશાળી માધ્યમના ફાયદા નીચે વર્ણવ્યા છે :-
1. ક્રોસ રેફરન્સ અને લીન્ક વડે માહીતિ બહુ ઝડપથી મેળવી શકાય છે.
2. કેટેગરી/ વિભાગ હોવાથી અનેક રીતે માહીતિ મેળવવાનું શક્ય બને છે, જે પુસ્તકમાં મુશ્કેલ છે.
3. હવે તો ગુગલની સર્ચ સુવિધા ગુજરાતીમાં પણ મળે છે. આથી કોઇ માહીતિ જોઇતી હોય તો તે તરત મળી શકે છે.
4. ગુજરાતી વિકીપિડીયા પણ ઉપલબ્ધ છે, જેમાં ઘણી બધી માહીતિ ગુજરાતીમાં ઉપલબ્ધ છે, અને કોઇ પણ વ્યક્તિ તે જ્ઞાન ભંડારમાં પોતાનો ફાળો આપી શકે છે.
5. ‘સમ્મેલન ( http://www.forsv.com/samelan/ ) ’ કે ‘ઓટલો( http://www.tarakash.com/guj/ )’ જેવી વેબ સાઇટ પરથી એક જ જગ્યાએથી બધા બ્લોગ વાંચી શકાય છે.
6. બ્લોગની દરેક પોસ્ટ માં કોમેન્ટ આપવાની સગવડ છે આથી વાચક પણ પોતાનો ફાળો આપી શકે છે, અને મૂળ મેટર વધારે સમૃધ્ધ બની શકે છે.
7. જો પોસ્ટમાં કોઇ માહીતિ દોષ હોય તો તે સુધારી શકાય છે, જે પુસ્તકમાં નવી આવૃત્તિ વગર શક્ય નથી. કોઇ પણ વખતે વધારાની માહીતિ ઉમેરવાનું શક્ય છે.
8. છાપાં મોટા ભાગે પસ્તીમાં કે ગાર્બેજમાં છેવટે સ્થાન પામે છે. જ્યારે બ્લોગ પરની માહીતિ વર્ષો પછી પણ તરત મળી જાય છે.
9. દુનિયાના કોઇ પણ ખૂણામાં અને નોટબુક પાસે હોય તો મોટર ગાડી , ટ્રેન કે પ્લેનમાં પણ તરતજ બ્લોગ વિઝીટ કરી શકાય છે. તમે સાથે કેટલા પુસ્તકો લઇ જઇ શકો?
10. પુસ્તકાલયમાં સતત સાફસૂફી કરવી પડે છે. ઉધાઇ લાગે કે પુર આવે કે આગ લાગે તો બધું નાશ પણ પામી શકે છે.
11. કોમ્પ્યુટર ખરાબ થઇ જાય તો બીજું લાવીને કે રિપેર કરીને ફરી પાછું વાંચન ચાલુ કરી શકાય છે, કે લાયબ્રેરીમાં પણ જઇ ને જોઇ શકાય છે.
12. સૌથી વધારે અગત્યની વાત તો એ કે, કોઇને પોતાના વિચારો કે સર્જનની અભિવ્યક્તિ માટે કોઇની પાસે જવાની જરૂર નથી. પાંચ જ મિનીટમાં નવો બ્લોગ ચાલુ કરી શકાય છે અને વધુમાં વધુ એક કે બે દિવસમાં પોસ્ટ બહાર પાડી શકાય છે. આ માટે કોઇ મદદ કે રકમની જરૂર નથી. તમારી અનુકૂળતાએ પોસ્ટ બનાવી, મન ફાવે ત્યારે તે પ્રકાશિત થઇ શકે છે. દા. ત. કોઇને રાત્રે જ કે રજાના દિવસે કામ કરવાનો સમય મળતો હોય તો ઘેર બેઠાં બધું જ કામ થઇ શકે છે.
13. કોઇ સંસ્થા ફોન કે ઇમેઇલ કર્યા વગર સભ્યોની મીટીંગ , મિનીટ્સ , ફોટા વિ. માહીતિ બ્લોગ પર મૂકી સરળતાથી સભ્યો સુધી પહોંચી શકે છે.
નીચે મોટા ભાગના બ્લોગ અને વેબ સાઇટોની વિગતો આપેલી છે. તમે આ સાઇટોની મુલાકાત લઇને ગુજરાતી સાહિત્યનો રસાસ્વાદ માણી શકો છો. જો તમે આમાંથી થોડા પણ બ્લોગ કે વેબ સાઇટો પર જશો તો તમને ખાતરી થશે કે, એક નવું ગુજરાતી સાહિત્યનું વિશ્વ કિશોરાવસ્થામાંથી છલાંગ મારી, યૌવનના તરવરાટથી સભર, ઉન્નત શિખરો આંબવા તલસી રહ્યું છે અને સૌ ગુજરાતીઓના સાથ, સહકાર, શુભેચ્છા અને સાન્નિધ્યની ખેવના રાખે છે.
તમે આ પૂણ્ય કાર્યનો આપના સંબંધીઓ અને મિત્રોમાં વ્યાપ કરી આ પ્રવૃત્તિને તમારો ટેકો આપશો તેવી અભ્યર્થના….

___________________________________________

ગુજરાતી વેબ સાઇટો અને બ્લોગોની સૂચિ -
1. અનરાધાર - સિડનીથી મેહુલ શાહનો પોતાની રચનાઓનો અંગત બ્લોગ
2. અનુસંધાન - હિમાંશુભાઈ કીકાણીનો મુખ્યત્વે ગુજરાતી ભાષા અને એના પ્રસાર પરના વિચારોનો બ્લોગ.
3. અમીઝરણું - ઉપલેટાના અમિત પિસવાડિયાનો ગજરાતી કવિતાનો બ્લોગ
4. અર્ષનો સંગ્રહ - નિશીથ શુક્લનો (’અર્ષ’) સ્વરચિત કવિતાઓનો બ્લોગ.
5. ઉજાસ - ઈસ્લામને લગતા ધાર્મિક વિચારોનો બ્લોગ
6. ઓટલો- પંકજ બેગાણીની ગુજરાતી બ્લોગરોની બેઠક
7. અંતરની વાણી - આર્લિંગટન, ટેક્સાસથી સુરેશભાઇ જાનીનો આધ્યાત્મિક વાતો અને રચનાઓનો બ્લોગ
8. ઉત્કર્ષનો બ્લોગ - ગુજરાતી લેક્ષિકોન ઉત્કર્ષનો ગુજરાતી કવિતાનો બ્લોગ. સંચાલક: મીના છેડા
9. ઊર્મિનો સાગર - અમેરીકાથી ઊર્મિસાગરનો સ્વરચિત રચનાઓનો અને મનગમતી કવિતાઓનો બ્લોગ
10. કડવો કાઠિયાવાડી - અંગત વિચારો અને અનુભવોની કાઠિયાવાડી લહેકામાં રજૂઆત.
11. કલરવ – વિવેક શાહનો ગુજરાતી ગીતોનો ઓડિયો બ્લોગ.
12. કલરવ…બાળકોનો…બાળકો માટે - દાહોદથી રાજેશ્વરી શુકલનો બાળવાર્તાઓ અને બાળગીતોને સમાવતો બાળકો માટેનો બ્લોગ
13. કવિલોક - ડૉ.દીલીપ પટેલનો સ્વરચિત અને અન્ય કવિઓની રચનાઓનો બ્લોગ.
14. કાવ્યસૂર - આર્લિંગટન, ટેક્સાસથી સુરેશભાઈ જાનીનો સ્વરચિત અને નવોદિત કવિઓની રચનાઓ અને આજની વ્યક્તિ વિશેષ જણાવતો બ્લોગ.
15. કસુંબલ રંગનો વૈભવ - અમદાવાદ, વાઘેશ્વરીથી બાબુભાઇ દેસાઇ ‘નારાજ’નો સ્વરચિત ગઝલોનો અંગત બ્લોગ
16. ફોર એસ વી-સંમેલન - અમેરિકાથી એસ.વી.નો ગુજરાતી બ્લોગોનો ગુલદસ્તો
17. ફોર એસ વી-પ્રભાતનાં પુષ્પો - અમેરિકાથી એસ.વી.નો ગુજરાતી કવિતાનો બ્લોગ.
18. ગઝલ ગુર્જરી - આદિલ મન્સુરીની પીડીએફ ફોર્મેટમાં ગઝલોની વેબસાઇટ
19. ગુજરાત અને ગુજરાતી - અમદાવાદથી હરીશભાઈ દવે ‘નવ-સુદર્શક’ ની સ્વરચિત કવિતાનો બ્લોગ.
20. ગુજરાતી કવિતા - મુંબઇથી ચેતન ફ્રેમવાલાનો સ્વરચિત ગુજરાતી ગઝલોનો બ્લોગ.
21. ગુજરાતી પુસ્તકાલય - બકરોલના જયંતિભાઇ પટેલનું સાર્વજનિક ગુજરાતી પુસ્તકાલય.
22. ગુજરાતી પ્રતિભા પરિચય - ગુજરાતની અસ્મિતાને ઉજાગર કરનાર વિશેષ વ્યક્તિઓંનો પરિચય આપતો બ્લોગ. સંચાલકો : સુરેશભાઈ જાની, હરીશ દવે, અમિત પિસાવાડિયા, જયશ્રી ભક્તા, ઊર્મિસાગર.
23. ગુજરાતી સારસ્વત પરિચય - ગુજરાતના સારસ્વતોના જીવન અને એમના સાહિત્ય સર્જન અંગે રસપ્રદ માહિતી આપતો બ્લોગ. સંચાલકો : સુરેશભાઈ જાની, હરીશ દવે, અમિત પિસાવાડિયા, જયશ્રી ભક્તા, ઊર્મિસાગર
24. ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતા - હ્યુસ્ટનના ગુજરાતી સાહિત્ય રસિકોની અભિવ્યક્તિ
25. ગુર્જરદેશ.કોમ - ગુજરાતી સાહિત્ય અને લેખોને સમાવતી વેબસાઇટ. સંચાલક: વિશાલ મોણપોરા
26. જયદીપનું જગત - શ્રીનગરથી જયદીપ ટાટામીયાનો મનગમતી કવિતા અને વાતોનો અંગત બ્લોગ
27. ટહૂકો.કોમ - લોસ એન્જેલસ,અમેરીકાથી જયશ્રી ભક્તનો સંગીત અને ગુજરાતી કવિતાઓના સમન્વયનો બ્લોગ
28. ‘ડી’નું જગત - વડોદરાથી ધર્મેશ પટેલે શરુ કરેલો એની સ્વરચિત લઘુકવિતાઓનો બ્લોગ.
29. તણખાં - સર્જિત અમીનનો થોડી પોતાની અને થોડી મનને ગમતી વાતોનો અંગત બ્લોગ
30. તુલસીદલ - સ્વ. શ્રી મૂળશંકર ત્રિવેદીએ રચેલી અને સ્વરબધ્ધ કરેલી સ્તુતિઓ. સંચાલક: રાજેન્દ્ર ત્રિવેદી
31. દસ્તક - સાગરચંદ્ર નાહરના વિચારો.
32. પરમ સમીપે - કલકત્તાથી નીલમ દોશીની સ્વરચિત કૃતિઓ તથા પસંદગીની કવિતા, માર્મિક લઘુકથાઓ વગેરે સમાવતો બ્લોગ
33. પ્રતિદિપ્તિ - કોલમ્બસ, અમેરિકાથી મૌલિક સોનીનો અંગત બ્લોગ
34. પ્રત્યાયન - લંડનથી પંચમ શુક્લનો સ્વરચિત ગુજરાતી કાવ્યોનો બ્લોગ
35. પ્રાર્થના મંદિર - સિડનીથી મેહુલ શાહનો શેઠ સી.એન. વિદ્યાલય, અમદાવાદનાં પ્રાર્થનામંદિરમાં ગવાયેલા ગીતોને રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરતો બ્લોગ.
36. બાગે વફા અને બઝ્મે વફા - કેનેડાથી મહોમ્મદઅલી ભૈડુ ‘વફા’નો કાવ્ય વિષયક બ્લોગ
37. બ્લોગ ફ્રોમ વર્નાક્યુલર વેબ - મુંબઈથી ક્રીસનો ગુજરાતી ભાષાને લગતી પ્રવૃત્તિઓનો બ્લોગ.
38. મધુસંચય - અમદાવાદથી હરીશભાઈ દવેનો અંગત વિચારો અને ચિંતનનો બ્લોગ.
39. મેઘધનુષ - મુંબઇથી નીલા કડકિઆનો આધ્યાત્મિક રંગે રંગાયેલો બ્લોગ
40. મને મારી ભાષા ગમે છે કારણકે - પોરબંદરથી અશોક ઓદેદ્રાને ગમતી વાતો અને કવિતાનો અંગત બ્લોગ.
41. મારા વિચારો, મારી ભાષામાં… - મુંબઈથી કાર્તિકનો અંગત બ્લોગ.
42. મારા સપનાની દુનિયા - મુંબઈથી શૈલેષ પટેલનો અંગત બ્લોગ
43. મારું જામનગર - જામનગરથી નિલેશ વ્યાસનો મનગમતી કવિતાનો બ્લોગ
44. મારો ગુજરાતી બ્લોગ - અમદાવાદથી હરીશભાઈ દવે ‘નવ-સુદર્શક’ ના વિચારો અને સંસ્મરણોનો બ્લોગ
45. રીડગુજરાતી - વડોદરાના મૃગેશ શાહની પ્રથમ ઓનલાઇન ગુજરાતી મેગેઝીન વેબસાઇટ
46. લયસ્તરો - એટલાન્ટા,અમેરીકાથી ધવલભાઈ શાહનો કવિતાનો બ્લોગ. સંચાલકો : ધવલભાઈ શાહ, ડો.વિવેકભાઈ ટેલર, સુરેશભાઈ જાની
47. વિચાર જગત - બેંગલોરથી મૂળ સૂરતી નિમેષનો પોતાના વિચારો અને અનુભવોની વાતોનો અંગત બ્લોગ.
48. વિચારો અને વાર્તાઓ - નિમેષનો જ બીજો વિચારો અને વાર્તાઓનો બ્લોગ
49. .વિજયનું ચિંતન જગત - વેબ પરથી ગમેલી અને વારંવાર વાંચવી ગમતી વાતોની ડાયરી
50. વિશાલ મોણપરાની ગુજરાતી ગઝલો - વિશાલ મોણપરાની સ્વરચિત ગઝલો
51. શબ્દો છે શ્વાસ મારાં - સુરતથી ડો.વિવેક મનહર ટેલર, સુરતનો સ્વરચિત ગઝલો અને કાવ્યોનો સર્વપ્રથમ સચિત્ર ગુજરાતી બ્લોગ
52. શોધું છું એક આકાશ, ક્ષિતિજની પેલે પાર - અમદાવાદથી ભાવિન ગોહીલનો ગમતી ગઝલો અને કાવ્યોનો બ્લોગ.
53. શબ્દપ્રીત - શ્રી ભૂપત વડોદરિયાના લેખોનો બ્લોગ. સંચાલક - ઈલાક્ષી પટેલ.
54. શ્રીજી - લંડનથી ચેતના શાહનો શ્રીનાથજીનાં ભજન-કિર્તન-સત્સંગ વિશેનો બ્લોગ.
55. સમાચાર સાર - સમાચારો પર સુવાસ ટીમની ટીપ્પણી બ્લોગ સ્વરૂપે
56. સહિયારું સર્જન - નવોદિત સર્જકોને ગઝલ, કાવ્ય, મુકતક, શેર કે હાઇકુ/મુક્તપંચિકા જેવું કંઇક છાંદસ કે અછાંદસ લખવા માટે આમંત્રણ આપી, એમને લખવા માટે પ્રોત્સાહિત અને પ્રેરિત કરતો બ્લોગ
57. સિદ્ધાર્થનું મન - ડૉ.સિદ્ધાર્થ શાહનો ગુજરાતી કવિતાનો બ્લોગ.
58. સુર-સરગમ - લંડનથી ચેતના શાહનો ગીત, સંગીત ને સુરના સમ્ન્વય વિશેનો બ્લોગ
59. સુવાકયો - નિમેષનો સુવાક્યોનો બ્લોગ
60. સુવાસ - બ્લોગ સ્વરૂપે ઈસ્લામિક ઈ-મેગેઝીન
61. સ્નેહ સરવાણી - અમદાવાદથી નેહા ત્રિપાઠીનો કવિતાનો બ્લોગ
62. સ્વરાંજલી - ચિરાગ પટેલનો મુખ્યત્વે સ્વરચિત રચનાઓનો બ્લોગ.
63. હાથતાળી - પંકજ બેંગાણીનો અંગત બ્લોગ.
64. હાર્દિક ટેંકનો બ્લોગ - હાર્દિક ટેંકનો મનગમતી કવિતાનો
65. હાસ્યનો દરબાર - ગુજરાતીમાં જોક્સ, કાર્ટુન, વિ.નો હાસ્યનો ખજાનો લઇને આવ્યા છે ડૉ.રાજેન્દ્રભાઇ ત્રિવેદી, મહેન્દ્રભાઇ શાહ અને સુરેશભાઇ જાની.
66. હેમકાવ્યો - હેમંત પુણેકરનો પોતાની રચનાઓનો અંગત બ્લોગ.

ગુજરાતી માહીતિ સંચાર જગત

2006-11-29T22:05:00.000-08:00

પ્રવેશ

પાંચ છ વર્ષ પહેલાં ચાલુ થયેલી ગુજરાતી ભાષાના માહીતિ અને જ્ઞાનના સંચારની પ્રક્રિયા અત્યારે એક નવા યુગમાં પ્રવેશી ચૂકી છે અને તેનો ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાવો થઇ રહ્યો છે. છેલ્લા એક વર્ષમાં તો આ પ્રક્રિયા બહુ જ ફૂલી ફાલી છે. બ્લોગ અથવા વેબ સાઇટના ફાયદા નીચે વર્ણવ્યા છે .

ફાયદા

ક્રોસ રેફરન્સ અને લીન્ક વડે માહીતિ બહુ ઝડપથી મેળવી શકાય છે.
કેટેગરી/ વિભાગ હોવાથી અનેક રીતે માહીતિ મેળવવાનું શક્ય બને છે, જે પુસ્તકમાં મુશ્કેલ છે.
હવે તો ગુગલની સર્ચ સુવિધા ગુજરાતીમાં પણ મળે છે. આથી કોઇ માહીતિ જોઇતી હોય તો તે તરત મળી શકે છે.
ગુજરાતી વિકીપિડીયા પણ ઉપલબ્ધ છે.
સમ્મેલન કે ઓટલો માં એક જ જગ્યાએથી બધા બ્લોગ વાંચી શકાય છે.
બ્લોગની દરેક પોસ્ટ માં કોમેન્ટ આપવાની સગવડ છે આથી વાચક પણ પોતાનો ફાળો આપી શકે છે, અને મૂળ મેટર વધારે સમૃધ્ધ બની શકે છે.
જો પોસ્ટમાં કોઇ માહીતિ દોષ હોય તો તે સુધારી શકાય છે, જે પુસ્તકમાં શક્ય નથી . કોઇ પણ વખતે વધારાની માહીતિ ઉમેરવાનું શક્ય છે.
છાપાં મોટા ભાગે પસ્તીમાં કે ગાર્બેજમાં છેવટે સ્થાન પામે છે. જ્યારે બ્લોગ પરની માહીતિ વર્ષો પછી પણ તરત મળી જાય છે.
દુનિયાના કોઇ પણ ખૂણામાં અને નોટબુક પાસે હોય તો મોટર ગાડી , ટ્રેન કે પ્લેનમાં પણ તરતજ બ્લોગ વિઝીટ કરી શકાય છે. તમે સાથે કેટલા પુસ્તકો લઇ જઇ શકો?
પુસ્તકાલયમાં સતત સાફસૂફી કરવી પડે છે. ઉધાઇ લાગે કે પુર આવે કે આગ લાગે તો બધું નાશ પણ પામી શકે છે.
કોમ્પ્યુટર ખરાબ થઇ જાય તો બીજું લાવીને કે રિપેર કરીને ફરી પાછું વાંચન ચાલુ કરી શકાય છે, કે લાયબ્રેરીમાં પણ જઇ ને જોઇ શકાય છે.
સૌથી વધારે અગત્યની વાત તો એ કે, કોઇને પોતાના વિચારો કે સર્જનની અભિવ્યક્તિ માટે કોઇની પાસે જવાની જરૂર નથી. પાંચ જ મિનીટમાં નવો બ્લોગ ચાલુ કરી શકાય છે અને વધુમાં વધુ એક કે બે દિવસમાં પોસ્ટ બહાર પાડી શકાય છે. આ માટે કોઇ મદદ કે રકમની જરૂર નથી. તમારી અનુકૂળતાએ પોસ્ટ બનાવી, મન ફાવે ત્યારે તે પ્રકાશિત થઇ શકે છે. દા. ત. કોઇને રાત્રે જ કે રજાના દિવસે કામ કરવાનો સમય મળતો હોય તો ઘેર બેઠાં બધું જ કામ થઇ શકે છે.
જે ક્ષણે ટપાલ પ્રકાશિત કરવામાં આવે તે જ ક્ષણે આખી દુનિયામાં તે ઉપલબ્ધ થઇ જાય છે. કોઇ જૂનું માધ્યમ આટલું ઝડપી ન હોઇ શકે.
કોઇ સંસ્થા ફોન કે ઇમેઇલ કર્યા વગર સભ્યોની મીટીંગ , મિનીટ્સ , ફોટા વિ. માહીતિ બ્લોગ પર મૂકી સરળતાથી સભ્યો સુધી પહોંચી શકે છે.
આમ એકવીસમી સદીના આ માધ્યમનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે અને વધવો જોઇએ.

ભવિષ્ય માટે વિચાર

હવે આપણે વિચારીએ કે આ પ્રક્રિયાનું ભવિષ્ય શું હોઇ શકે, અને તેના સુગઠિત વિકાસ માટે શું કરવાની જરૂર છે. મારા નમ્ર મતે હાલ જે રીતે આડે ધડે આ પ્રવૃત્તિ વિકસી રહી છે તેના યોગ્ય આયોજન માટે નીચેની પાયાની જરૂરિયાતો છે -

સીન્ડીકેશન – હાલમાં ‘ફોર. એસ. વી. – સમ્મેલન’ અને ‘ઓટલો’ આ બે સાઇટ પર સીન્ડીકેશન કરેલું છે. અહીં રોજે રોજ ચૂંટેલા બ્લોગ પરથી પાંચ દસ લીટીમાં નવી ટપાલની માહીતિ મળે છે. આને વધારે સારી રીતે વિભાગવાર ગોઠવવાની જરૂર છે, જેથી પોતપોતાની રૂચિ અનુસાર દરેક વ્યક્તિ વાંચી શકે. દા.ત. કવિતા, વાર્તા, રમૂજ, વ્યક્તિ પરિચય, આજની વ્યક્તિ વિશેષ, બાળ જગત, સાહિત્ય સમાચાર, હોબી, આરોગ્ય, રમત ગમત, કલા, સ્ત્રીઓ માટે વિભાગ વિ. આથી એક એવી વેબ સાઇટ બનાવવાની જરૂર છે, જે આ બધી સવલતો સુવાચ્ય રીતે, વિભાગવાર આપી શકે. આવી સાઇટ પર બહુ શક્તિશાળી સર્ચ એંજીન વાપરીને જોઇતી માહીતિ ઝડપથી મળી શકે તેવી સુવિધા હોવી જોઇએ.
ફોન્ટ – બધી નવી સાઇટો યુનીકોડ વાપરે છે, જે સૌથી વધુ આધુનિક રીત છે. જૂની સાઇટો જો આ પધ્ધતિ અપનાવવાનું શરુ કરે તો એકવાક્યતા આવે. અત્યાર સુધીમાં પ્રગટ થયેલ માહીતિનું રૂપાંતર કરવા માટે પ્રયત્નો કરવાની જરૂર છે. ઘણાને એ ભય રહે છે કે, આ ફોન્ટ જૂના કોમ્પ્યુટરમાં વાંચી શકાતો નથી. આ ભય અસ્થાને છે કારણકે, જે વર્ગ હજુ આવા કોમ્પ્યુટરોને વળગી રહ્યો છે, તે નવી ટેક્નોલોજી પર તબદીલ ( સ્વીચ) કરવા માટે આર્થિક રીતે સક્ષમ છે. અને હજુ તો આપણી પ્રજામાં બહુ મોટી વસ્તી પાસે કોમ્પ્યુટર નથી. જેમ જેમ આ લોકો પણ કોમ્પ્યુટર વસાવવાની ક્ષમતા ધરાવતા થશે, તેમ તેમ નવી ટેક્નોલોજી વાળા કોમ્પ્યુટરો જ વપરાવાના છે. માટે બહુ જ નાના વર્ગને બાદ કરતાં યુનીકોડ પ્રચલિત થયું છે તે સમજી શકાય તેમ છે. આ વિશ્વની સર્વ ભાષાઓ માટે સર્વ સ્વીકૃત સીસ્ટમ છે અને તે ખેલદિલી પૂર્વક સૌએ અપનાવી લેવી જોઇએ.
નિર્દેશીકા (મેન્યુઅલ) - હાલના અને નવા બ્લોગરો માટે દીશા દર્શક સૂચનાઓ બનાવવી જરૂરી છે. દા.ત. હાલમાં બધા પોતાને મનગમતા નામ તેમના વિભાગો ને આપે છે. વસ્તુ શું આપવી તેની સ્વતંત્રતા હોય તે બરાબર, પણ જો પૂર્વ નિશ્ચિત નામ વાળા વિભાગો રાખવામાં આવે અને બધા તે પ્રમાણે પોતાની ટપાલ ને વિભાગિત કરે તો સર્ચ માં તે સરળતાથી મેળવી શકાય અને સીન્ડીકેશન પણ સારું થાય. ઘણી વખત એક ની એક જ રચના એક થી વધારે જગ્યાએ પ્રકાશિત થાય છે. આમાં કાંઇ વાંધા જનક નથી, પણ પ્રયત્નો નો બિન જરૂરી બગાડ છે, જે અટકાવી શકાય.
કોપી રાઇટ – હાલમાં આ બાબતમાં કોઇ ખાસ ધ્યાન આપતું નથી, પણ કાયદાની દૃષ્ટિએ આનો અભ્યાસ થવો જોઇએ.
પ્રસાર - વધારે અને વધારે લોકો આ મધ્યમને જાણતા થાય તે માટે પ્રચારના વિવિધ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરીને , લોકો સુધી આ વાત પહોંચાડવી જોઇએ.
હવે આપણે શું કરવું જોઇએ?

ઉપરોક્ત બાબતો તેમ જ બીજી કોઇ બાબત પર સૌ વિચાર કરે અને રચનાત્મક સૂચનો આપે. અગ્રગણ્ય અને સાધન સમ્પન્ન નેટીઝનોને વીનંતિ કે જનહિતાય આમાં તન , મન અને ધનથી પ્રદાન કરે, જેનું ઋણ ગુર્જર વિશ્વ કદી નહીં ભૂલે.

source : http://kaavyasoor.wordpress.com
by Suresh Jani

લઘુ કાવ્ય

2006-11-28T00:15:00.000-08:00

આજે અત્યારે ઘરનો
બધો જ કોલાહલ શાંત છે.
વસ્તીમાં માત્ર….
હું અને મારું ઘર.
અને ત્યારે જ સ્પષ્ટ થયો છે
મનનો કોલાહલ.
એકલા મારગે એકલા એકલા
ચાલ્યા જ કરવાના
ઓરતા તો જાગ્યા કરે છે;
પણ
થાકેલા ચરણનેય
વળગાડ તો હોય છે ઘરનો !
દરેક પ્રવાસીને આંખો હશે
શું બન્ને તરફ?

- અનિલા જોષી

આવકારો મીઠો આપજે - દુલા ભાયા કાગ.

2006-11-27T21:47:00.000-08:00

તારે આંગણિયે કોઇ આશા કરીને આવે રે…

તારે આંગણિયે કોઇ આશા કરીને આવે રે…
આવકારો મીઠો….આપજે રે …. જી….
તારે કાને કોઇ સંકટ સંભળાવે રે…
બને તો થોડું……કાપજે રે…. જી…..

માનવીની પાસે કોઇ…..માનવી ન આવે… રે…..
તારા દિવસોની પાસે દુઃખિયાં આવે રે….
આવકારો મીઠો….આપજે રે ….જી….

કેમ તમે આવ્યા છો?…. એમ નવ કે’જે…..રે…
એને ધીરે રે ધીરે તું બોલવા દેજે રે..
આવકારો મીઠો…..આપજે રે…..જી…

વાતું એની સાંભળીને….આડું નવ જોજે….રે….
એને માથું રે હલાવી હોંકારો દેજે રે..
આવકારો મીઠો…..આપજે રે….જી….

પેલા એને પાણી પાજે……સાથે બેસી ખાજે….રે…..
એને ઝાંપા રે સુધી તું વળાવા જાજે રે…
આવકારો મીઠો…. આપજે રે….જી…..

રૂપજીવિનીની ગઝલ - જવાહર બક્ષી

2006-11-25T00:53:00.000-08:00

એક અણસારનો પડદો છે ને ઘર ખુલ્લું છે
રોજ બત્તીનો સમય છે અને અંધારું છે.

ભૂખરાં વાદળો સાથે કરો તારા-મૈત્રી
ક્યાં કોઇ ખાસ પ્રતીક્ષામાં ભીંજાવાનું છે

ખીણમાં રોજ ગબડવાનું છે ખુલ્લી આંખે
ને ફરી ટોચ સુધી એકલા ચડવાનું છે

કોઇ પછડાટ નહીં, વ્હાણ નહીં, ફીણ નહીં
સંગે-મરમરની લહેરોમાં તણાવાનું છે

આ નગરમાં તો સંબંધોના ધૂમાડા જ ખપે
અહીંયાં ઊર્મિ તો અગરબત્તીનું અજવાળું છે.

- જવાહર બક્ષી

સ્ત્રી પુરુષ વચ્ચેના પ્રેમ, આકર્ષણ અને આવેગોની ઘણી રચનાઓ વિશ્વભરના સાહિત્યમાં લખાઇ છે, અને લખાતી રહેશે. પણ માનવ જીવનના આ મૂળભૂત આવેગનું જે કદરૂપું રૂપ દરેક સમાજમાં ઉપસ્યા વગર નથી રહ્યું, તેવી રૂપજીવિનીની સંસ્થા બહુ ઓછી આલેખિત થઇ છે.

લાલ બત્તી હોય પણ દિલમાં તો અંધારું હોય; કોઇ પ્રિય પાત્રની પ્રતીક્ષા નહીં પણ ઉદાસીના પ્રતિક જેવા ભૂખરા વાદળોને કોઇ ભાવ વિહોણી આંખે જોયા કરવાનું હોય ; કોઇ શીતળ જળમાં તણાતા હોય તેવો પ્રેમનો અનુભવ નહીં પણ જડ સંગેમરમરની લહેરમાં તણાવાનો અનુભવ; અગરબત્તીની સુગંધ નહીં પણ તેના અજવાળા જેવી ઉર્મિ …..

આધિભૌતિક બાબતના ઉદ્ ગાતા એવા જવાહર જ્યારે આ વાત લઇને આવે છે ત્યારે તે અભાગિણી નારીનું આક્રંદ, વ્યથા અને ખાલીપો આપણને પણ ઉદાસ અને આક્રોશિત કરી દે છે.

હું અને એ

2006-11-21T10:16:00.000-08:00

જિંદગીની રફતારમાં દોડતા દોડતા, મેં જોયું
એ પણ લગભગ મારી સમાંતર જ દોડી રહ્યો હતો
અમારી નજર મળતી ને મન થતું ચાલને જીવ!
લઈ હાથ હાથમાં ગીત ગણગણીએ

ક્યારેક એની આંખ હરીફની આંખ લાગતી
હું દોડતી ને એથીય વધુ વેગે એ દોડતો
એકબીજાને માત કરવા જ જાણે અમે દોડતા

હવે અમે એકબીજાથી નજર ચૂકવીએ છીએ
એ મને ગળી જવાના પ્રયત્નોમાં રાચે છે
ને હું, હું હવે આંખ બંધ કરીને દોડું છું
દિશાશૂન્ય દોડ્યા કરું છું દોડ્યા જ કરું છું.

-મીના

દિવસો જુદાઈના જાય છે

2006-11-18T23:06:00.000-08:00

દિવસો જુદાઈના જાય છે, એ જશે જરૂર મિલન સુધી:
મને હાથ ઝાલીને લઈ જશે, હવે શત્રુઓ જ સ્વજન સુધી.

ન ધરા સુધી,ન ગગન સુધી,નહી ઉન્નતિ,ન પતન સુધી,
અહીં આપણે તો જવુ હતું, ફકત એકમેકના મન સુધી.

હજી પાથરી ન શકયું સુમન પરિમલ જગતના ચમન સુધી,
ન ધરાની હોય જો સંમતિ, મને લૈ જશો ન ગગન સુધી.

છે અજબ પ્રકારની જીદંગી, કહો એને પ્યારની જીદંગી ;
ન રહી શકાય જીવ્યા વિના, ન ટકી શકાય જીવન સુધી.

તમે રાંકનાં છો રતન સમાં, ન મળો હે અશ્રુઓ ધૂળમાં,
જો અરજ કબૂલ હો આટલી તો હદયથી જાઓ નયન સુધી.

તમે રાજરાણીનાં ચીર સમ, અમે રંક નારની ચૂંદડી !
તમે બે ઘડી રહો અંગ પર, અમે સાથ દઈએ કફન સુધી.

જો હદયની આગ વધી ‘ગની’, તો ખુદ ઈશ્વરે જ કૃપા કરી;
કોઈ શ્વાસ બંધ કરી ગયું, કે પવન ન જાય અગન સુધી.

- ગની દહીંવાલા (અબ્દુલગની અબ્દુલકરીમ)

ઘણી ઘણી હામો - લોકગીત.

2006-11-17T22:33:00.000-08:00

સાયબા, હું તો ત્રાંબાની હેલ્યે પાણી નૈ ભરું રે લોલ,
સાયબા, મુને રૂપલા બેડાની ઘણી હામ રે
સાયબા, મુને મુંબઇમાં મો’લ ચણાવજો રે લોલ.

સાયબા, મારે સાસરો ભલા પણ વેગળા રે લોલ,
સાયબા, મુને ઘૂંઘટ કાઢ્યાની ઘણી હામ રે. - સાયબા, મુને…

સાયબા, મારી સાસુ ભલાં પણ વેગળા રે લોલ,
સાયબા, મુને પગે પડ્યાની ઘણી હામ રે. - સાયબા, મુને…

સાયબા, મારે જેઠ ભલા પણ વેગળા રે લોલ,
સાયબા, મુને ઝીણું બોલ્યાની ઘણી હામ રે. - સાયબા, મુને…

સાયબા, મારે જેઠાણી ભલાં પણ વેગળાં રે લોલ,
સાયબા, મુને વાદ વદ્યાની ઘણી હામ રે. - સાયબા, મુને…

સાયબા, મારો દેર ભલા પણ વેગળા રે લોલ,
સાયબા, મુને હસ્યા બોલ્યાની ઘણી હામ રે. - સાયબા, મુને…

સાયબા, મારી દેરાણી ભલાં પણ વેગળા રે લોલ,
સાયબા, મુને જોડે રે’વાની ઘણી હામ રે. - સાયબા, મુને…

આજ રે સ્વપનામાં - લોકગીત.

2006-11-17T22:32:00.000-08:00

આજ રે સ્વપનામાં મેં તો ડોલતો ડુંગર દીઠો જો,
ખળખળતી નદિયું રે, સાહેલી, મારા સ્વપનામાં રે.

આજ રે સ્વપનામાં મે તો ઘમ્મર વલોણું દીઠું જો,
દહીં - દૂધના વાટકા રે, સાહેલી, મારા સ્વપનામાં રે.

આજ રે સ્વપનામાં મેં તો લવિંગ લાકડી દીઠી જો,
ઢીંગલાં ને પોતિયાં રે, સાહેલી, મારા સ્વપનામાં રે.

આજ રે સ્વપનામાં મેં તો જટાળો જોગી દીઠો જો,
સોનાની થાળી રે, સાહેલી, મારા સ્વપનામાં રે.

આજ રે સ્વપનામાં મે તો પારસપીપળો દીઠો જો,
તુળસીનો ક્યારો રે, સાહેલી, મારા સ્વપનામાં રે.

આજ રે સ્વપનામાં મે તો ગુલાબી ગોટો દીઠો જો,
ફૂલડિયાંની ફોર્યું રે, સાહેલી, મારા સ્વપનામાં રે.

ડોલતો ડુંગર ઇ તો અમારો સસરો જો,
ખળખળતી નદીએ રે સાસુજી મારાં ના’તાં’તાં રે.

ઘમ્મર વલોણું ઇ તો અમારો જેઠ જો,
દહીં - દૂધના વાટકા રે જેઠાણી મારાં જમતાં’તાં રે.

લવિંગ - લાકડી ઇ તો અમારો દેર જો,
ઢીંગલે ને પોતિયે રે દેરાણી મારાં રમતાં’તાં રે.

જટાળો જોગી ઇ તો અમારો નણદોઇ જો,
સોનાની થાળીએ રે નણદી મારાં ખાતાં’તાં રે.

પારસ પીપળો ઇ તો અમારો ગોર જો,
તુળસીનો ક્યારો રે ગોરાણી મારાં પૂજતાં’તાં રે.

ગુલાબી ગોટો ઇ તો અમારો પરણ્યો જો,
ફૂલડિયાંની ફોર્યું, સાહેલી, મારી ચૂંદડીમાં રે.

ઝૂલણ મોરલી વાગી રે

2006-11-17T22:10:00.001-08:00

ઝૂલણ મોરલી વાગી રે, રાજાના કુંવર !
હાલો ને જોવા જાયેં રે
મોરલી વાગી રે, રાજાના કુંવર.

ચડવા તે ઘોડો હંસલો રે, રાજાના કુંવર,
પીતળિયા પલાણ રે. – મોરલી…..

બાંયે બાજુબંધ બેરખા રે, રાજાના કુંવર,
દસેય આંગળીએ વેઢ રે. – મોરલી…..

માથે મેવાડાં મોળિયાં રે, રાજાના કુંવર,
કિનખાબી સુરવાળ રે. – મોરલી…..

પગે રાઠોડી મોજડી રે, રાજાના કુંવર,
ચાલે ચટકતી ચાલ્ય રે. – મોરલી….

ઝૂલણ મોરલી વાગી રે, રાજાના કુંવર !
હાલો ને જોવા જાયેં રે
મોરલી વાગી રે, રાજાના કુંવર.

મા નો ગરબો રે, રમે રાજ ને દરબાર.

2006-11-17T22:09:00.000-08:00

મા નો ગરબો રે, રમે રાજ ને દરબાર.

મા નો ગરબો રે , રમે રાજ ને દરબાર,
રમતો ભમતો રે આવ્યો કુંભારી ને દ્વાર.

એલી કુંભારી ની નાર તું તો સુતી હોય તો જાગ,
મા ને ગરબે રે રૂડા કોડિયાં મેલાવ.

મા નો ગરબો રે , રમે રાજ ને દરબાર,
રમતો ભમતો રે આવ્યો સોનીડા ને દ્વાર.

એલી સોનીડા ની નાર તું તો સુતી હોય તો જાગ,
મા ને ગરબે રે રૂડા જાળીયા મેલાવ.

મા નો ગરબો રે , રમે રાજ ને દરબાર,
રમતો ભમતો રે આવ્યો ઘાંચીડા ને દ્વાર.

એલી ઘાંચીડા ની નાર તું તો સુતી હોય તો જાગ,
મા ને ગરબે રે રૂડા દિવેલીયા પુરાવ.

મા નો ગરબો રે, રમે રાજ ને દરબાર.

સાચી રે મારી સત રે ભવાની મા

2006-11-17T22:08:00.000-08:00

સાચી રે મારી સત રે ભવાની મા, અંબા ભવાની મા,
હું તો તારી સેવા કરીશ, મૈયાલાલ,
નવ નવ નોરતાં, પૂજાઓ કરીશમા,
વિરાટનો ગરબો તારો ઝીલીશ મૈયાલાલ…..સાચી રે…..

જ્યોતિમાં એક તારી છે જ્યોતિ,
માતા સતનું ચમકે છે મોતી,
માડી રે મારી શક્તિ ભવાની મા,
હું તો તારી આરતી ઉતારું, મૈયાલાલ…..સાચી રે…..

શક્તિ રે, તું તો જગની જનેતા મા,
ભોળી ભવાની મા, અંબા ભવાની માત,
હું તો તારા પગલાં પૂજીશ મૈયાલાલ…..સાચી રે…..

જગમાં તેં જ એક માયા રચાવી,
દર્શન દેવા તું સામે રે આવી;
માડી રે આવો રમવા ભવાની મા,
હું તો તારાં વારણાં લઇશ મૈયાલાલ…..સાચી રે…..

રંગાઇ જાને રંગમાં…..

2006-11-17T22:05:00.000-08:00

રંગાઇ જાને રંગમાં…..
સીતારામ તણા સતસંગમાં
રાધેશ્યામ તણા તુ રંગમાં…..રંગાઇ…..

આજે ભજશું, કાલે ભજશું,
ભજશું સીતારામ, ક્યારે ભજશું રાધેશ્યામ,
શ્વાસ તૂટશે, નાડી તૂટશે, પ્રાણ નહીં રે તારા અંગમાં…..રંગાઇ…..

જીવ જાણતો ઝાઝું જીવશું, મારું છે આ તમામ,
પહેલાં અમર કરી લઉં નામ, તેડું આવશે, યમનું જાણજે,
જાવું પડશે સંગમાં…..રંગાઇ…..

સૌ જન કહેતા પછી જપીશું, પહેલાં મેળવી લોને દામ,
રહેવા ના કરી લો ઠામ,
પ્રભુ પડ્યો છે એમ, ક્યાં રસ્તામાં, સૌ જન કહેતા વ્યંગમાં…..રંગાઇ….

ઘડપણ આવશે ત્યારે ભજશું, પહેલાં ઘરના કામ તમામ,
પછી ફરીશું તીરથ ધામ,
આતમ એક દિન ઊડી જાશે, તારું શરીર રહેશે પલંગમાં…..રંગાઇ…..

બત્રીસ જાતનાં ભોજન જમતાં, ભેળી કરીને ભામ,
એમાં ક્યાંથી સાંભરે રામ,
દાન-પુણ્યથી દૂર રહ્યો તું, ફોગટ ફરે છે ઘમંડમાં…..રંગાઇ…..

રંગ રાગમાં ક્યારે રટાશે, રહી જશે આમ ને આમ,
માટે ઓળખ આતમરામ,
બાબા આનંદે હરિ ૐ અખંડ છે, ભજ તું શિવના સંગમાં…..રંગાઇ…..

સોના વાટકડી રે - લોકગીત.

2006-11-17T22:03:00.000-08:00

સોના વાટકડી રે કેસર ઘોળ્યાં, વાલમિયા,
લીલો છે રંગનો છોડ, રંગમાં રોળ્યાં, વાલમિયા.

પગ પરમાણે રે કડલાં સોઇં, વાલમિયા,
કાંબિયુંની બબ્બે જોડ્ય, રંગમાં રોળ્યાં, વાલમિયા.

કેડ પરમાણે રે ઘાઘરો સોઇં, વાલમિયા,
ઓઢણીની બબ્બે જોડ્ય, રંગમાં રોળ્યાં, વાલમિયા.

હાથ પરમાણે રે ચૂડલા સોઇં, વાલમિયા,
ગૂજરીની બબ્બે જોડ્ય, રંગમાં રોળ્યાં, વાલમિયા.

ડોક પરમાણે રે ઝરમર સોઇં, વાલમિયા,
તુળસીની બબ્બે જોડ્ય, રંગમાં રોળ્યાં, વાલમિયા.

કાન પરમાણ રે ઠોળિયાં સોઇં, વાલમિયા,
વેળિયાંની બબ્બે જોડ્ય, રંગમાં રોળ્યાં, વાલમિયા.

નાક પરમાણ રે નથડી સોઇં, વાલમિયા,
ટીલડીની બબ્બે જોડ્ય, રંગમાં રોળ્યાં, વાલમિયા.

મારે ટોડલે બેઠો રે, મોર ક્યાં બોલે,

2006-11-17T22:00:00.000-08:00

મારે ટોડલે બેઠો રે, મોર ક્યાં બોલે,
મારાં હૈડાં હારોહાર, મારાં દલડે લેરાલેર જાય,
જનાવર જીવતાં ઝાલ્યાં રે, મોર ક્યાં બોલે…..મારે ટોડલે બેઠો…..

મારે કમખે બેઠો રે, મોર ક્યાં બોલે
મારી ચુંદડી લેરાલેર, જનાવર જીવતાં ઝાલ્યાં રે, મોર ક્યાં બોલે
મારે ટોડલે બેઠો રે, મોર ક્યાં બોલે.

મારા કડલે બેઠો રે, મોર ક્યાં બોલે
મારી કાંબીયું લેરાલેર, જનાવર જીવતાં ઝાલ્યાં રે, મોર ક્યાં બોલે
મારે ટોડલે બેઠો રે, મોર ક્યાં બોલે.

મારી સગી નણંદના વીરા, રૂમાલ મારો લેતા જજો - લોકગીત.

2006-11-17T21:53:00.000-08:00

મારી સગી નણંદના વીરા, રૂમાલ મારો લેતા જજો,
રૂમાલ મારો લેતા જાજો, કે દલ દેતા જજો,
મારી સગી નણંદના વીરા, રૂમાલ મારો લેતા જજો !

લીલી ઘોડીના અસવાર રે, રૂમાલ મારો લેતા જજો,
એ લેતા જજો, કે દલ તમારું દેતા જજો,
મારી સગી નણંદના વીરા, રૂમાલ મારો લેતા જજો.

ઓલ્યા વાણિયાના હાટનો લીલો રૂમાલ,
મારી સગી નણંદના વીરા, રૂમાલ મારો લેતા જજો.

ઉતારા આલીશ ઓરડા, રૂમાલ મારો લેતા જજો,
મેડી મોલાત્યું માણશું કે રૂમાલ મારો લેતા જજો.

ભોજન આલીશ લાડવા, રૂમાલ મારો લેતા જજો,
તને પીરસું સાકરિયો કંસાર, રૂમાલ મારો લેતા જજો.

નાવણ આલીશ કૂંડિયું, એ રૂમાલ મારો લેતા જજો,
ઝિલણિંયાં તળાવ જાઇશું, રૂમાલ મારો લેતા જજો !
મારી સગી નણંદના વીરા, રૂમાલ મારો લેતા જજો !

લોકગીત.

2006-11-17T21:47:00.000-08:00

લવિંગ કેરી લાકડિએ રામે સીતાને માર્યાં જો!
ફૂલ કેરે દડૂલિયે સીતાએ વેર વાળ્યાં જો !

રામ ! તમારે બોલડિયે હું પરઘેર બેસવા જઇશ જો !
તમે જશો જો પરઘેર બેસવા, હું વાતુડિયો થઇશ જો !

રામ ! તમારે બોલડિયે હું પરઘેર દળવા જઇશ જો !
તમે જશો જો પરઘેર દળવા હું ઘંટુલો થઇશ જો !

રામ ! તમારે બોલડિયે હું પરઘેર ખાંડવા જઇશ જો !
તમે જશો જો પરઘેર ખાંડવા હું સાંબેલું થઇશ જો !

રામ ! તમારે બોલડિયે હું જળમાં માછલી થઇશ જો !
તમે થશો જો જળમાં માછલી હું જળમોજું થઇશ જો !

રામ ! તમારે બોલડિયે હું આકાશવીજળી થઇશ જો !
તમે થશો જો આકાશવીજળી હું મેહુલિયો થઇશ જો !

રામ ! તમારે બોલડિયે હું બળીને ઢગલી થઇશ જો !
તમે થશો જો બળીને ઢગલી હું ભભૂતિયો થઇશ જો !

આપણે ભરોસે - પ્રહલાદ પારેખ

2006-11-17T21:42:00.000-08:00

આપણે ભરોસે આપણે હાલીએ,
હો ભેરુ મારા, આપણે ભરોસે આપણે હાલીએ…

બળને બાહુમાં ભરી, હૈયામાં હામ ધરી,
સાગર મોઝારે ઝુકાવીએ;
આપણા વહાણનાં સઢ ને સુકાનને
આપણે જ હાથે સંભાળીએ.

કોણ રે ડુબાડે વળી કોણ રે ઉગારે,
કોણ લઇ જાય સામે પાર ?
એનો કરવૈયો કો’ આપણી બહાર નહીં,
આપણે જ આપણે છઇએ !

હો ભેરુ મારા, આપણે ભરોસે આપણે હાલીએ.

હું તો પરણી - મીરાં.

2006-11-17T21:39:00.000-08:00

હું તો પરણી મારા પ્રીતમની સંગાથ,
વ્હાલમજી, હું તો પરણી મારા પ્રીતમની સંગાથ,
બીજાનાં મીંઢણ નહિ રે બાંધુ…..હું તો પરણી…

ચારે ચારે જુગની વ્હાલે, ચોરીઓ ચિતરાવી રે હાં ;
વ્હાલમજી, હું તો મંગળ વરતી છું બે ને ચાર…..બીજાનાં…

રાજસી ભોજન રાણા, જમવાં નથી રે ;
વ્હાલમજી, અમે પ્રેમના ટુકડા માગી ખાશું રે….બીજાનાં…

મોતીની માળા રાણા, કામ ન આવે રે હાં ;
વ્હાલમજી, અમે તુલસીની માળા પહેરી રહીશું રે…..બીજાનાં…

હીર તણાં ચીર મારે, કામ ન આવે રે હાં ;
વ્હાલમજી, અમે ભગવાં પહેરીને નિત્ય ફરશું રે…..બીજાનાં…

બાઇ મીરાં કે પ્રભુ ગિરિધર નાગર હાં ;
વ્હાલમજી, હું તો તમને ભજીને થઇ છું ન્યાલ રે…..બીજાનાં…

તું છે સૂરમય

2006-11-17T21:30:00.000-08:00

રહેતી’તી હું,
ખુદમાં તન્મય.

દ્રષ્ટિ મળતાં,
થૈ તારામય.

નિજને ભૂલી,
થૈ ગૈ જગમય.

જડ મટીને,
થૈ ચેતનમય.

જગ બેસૂરું,
તું છે સૂરમય.

સૂરનાં તાલે,
રહું લયમય.

શોધું ખુદને,
મળું તુજ મંય.

તવ ઊરે હું,
રખડું નિર્ભય.

તું ઊર-સાગર,
હું ઊર્મિમય.

* * *

ઊર્મિસાગર

ઊગી જાય જંગલો - મણિલાલ દેસાઇ

2006-11-17T21:16:00.000-08:00

વસ્તીની આસપાસ ઊગી જાય જંગલો,
મારા પ્રવાસમાં યે ભળી જાય જંગલો.

તારા એ પ્રેમને હવે કેવી રીતે ભૂલું ?
કાપું છું એક વૃક્ષ, ઊગી જાય જંગલો !

જો તું નથી તો થાય, અહીં કોઇ પણ નથી,
તુજ નામ આસપાસ ઊગી જાય જંગલો.

સૂકું જો ખરે પાન તો એની ખબર પડે,
વ્હેલી સવારે ઘરમાં ફરી જાય જંગલો.

ચાવું છું ભાન ભૂલી તણખલું હું ઘાસનું,
ને મારે રોમ રોમ ઊગી જાય જંગલો.

લીલાં ને સૂકાં પાન ખરે છે ઉદાસીનાં,
ને શૂન્યતાના ઘરમાં ઊગી જાય જંગલો.

સાગર ભર્યો છે મારી ભીતર

2006-11-17T21:15:00.000-08:00

શેં કહું? મેં શું ભર્યું છે મારી ભીતર?
ઊર્મિનું એક આસમાન છે મારી ભીતર.

એટલે જ કોઇ બંધન જેવું લાગ્યું નહીં,
નાગપાશ સમ સંબંધ છે મારી ભીતર.

જોયું હતું અમે પણ જે કનૈયાના મુખમાં,
બસ એજ બ્રભાંડ ભર્યું છે મારી ભીતર.

રખે કરે નગ્ન કો’ દુ:શાસન મુજ ઊર્મિને,
દ્રૌપદીનાં ચીર ભર્યા છે મારી ભીતર.

થોડી અડબંગ જરૂર છે મુજ ઊર્મિઓ,
પણ થોડો વિવેક ભર્યો છે મારી ભીતર.

ક્યાંથી આવતો શબ્દોનો આ પ્રકાશપુંજ?
એમ તો અંધકાર ભર્યો છે મારી ભીતર!

બહાર છોને ભાસતી ઓટ ઊર્મિઓની,
લ્યો જુઓ, સાગર ભર્યો છે મારી ભીતર.

* * *

ઊર્મિસાગર

બાનો ફોટોગ્રાફ - સુન્દરમ

2006-11-10T06:45:00.000-08:00

અમે બે ભાઈ બાને લૈ ગયા ફોટો પડાવવા,
ભાવતાલ કરી નક્કી સ્ટુડિયોમાં પછી ચડયા.

ભવ્ય શા સ્ટુડિયોમાં ત્યાં ભરેલી ખુરસી પરે,
બાને બેસાડી તૈયારી ફોટો લેવા પછી થતી.

‘જરા આ પગ લંબાવો, ડોક આમ ટટાર બા!’
કહેતો મીઠડા શબ્દે ફોટોગ્રાફર ત્યાં ફરે.

સાળુની કોર ને પાલવ શિરે ઓઢેલ ભાગ ત્યાં
ગોઠવ્યાં શોભતી રીતે ફૂલ, પુસ્તક પાસમાં.

ચ્હેરા પે તેજ ને છાયા શોભતાં લાવવા પછી
પડદા છાપરામાંહે આમ ને તેમ ગોઠવ્યાં.

શામળા વસ્ત્રથી ઢાંક્યા કેમેરામાં લહીલહી,
લઈને જોઈતું ફોકસ, પ્લેટ તેમાં ધરી પછી.

ઢાંકણું ખોલતા પ્હેલાં સૂચના આમ આપતો,
અજાણ્યો, મીઠડો, ખાલી ફોટોગ્રાફર બોલિયો :

‘જોજો બા, સ્થિર હ્યાં સામું’ ક્ષોભ ને શોક વિસ્મરી
ઘરમાં જેમ બેઠાં હો, હસતાં સુખડા સ્મરી.

આછેરું હસજો ને બા, પાંપણો પલકે નહિ,
રાખશો જેવું મોં તેવું બરાબર પડશે અહીં.’

અને બા હસતી કેવું જોવાને હું જહીં ફર્યો,
જૂઠડા વર્તમાનેથી કારમા ભૂતમાં સર્યો.

હસવાં રડવાં બેમાં નમતું કોણ ત્રાજવું?
જિંદગી જોઈ ના જોખી કોઈએ કદી બાતણી.

યૌવને વિધવા, પેટે છોકરાં ચાર, સાસરે
સાસુ ને સસરાકેરા આશ્રયે બા પડી હતી.

વૈતરું ઘર આખાનું કરીને દિન ગાળતી,
પુત્રોના ભાવિની સામું ભાળીને ઉર ઠારતી.

બાએ ના જિંદગી જોઈ, ઘરની ઘોલકી તજી,
એને કોએ ન સંભાળી, સૌને સંભાળતી છતાં.

ઘસાતી દેહમાં એના રોગ ને દોગ ઊતર્યા,
સૌની બેપરવાહીથી દર્દ દુ:સાધ્ય શું થયું.

અને બાના પ્રતિ સૌને કરુણાપ્રેમ ઊમટ્યાં,
એહના મનને રાજી રાખવા મથતાં બધાં.

આછેરા માતૃપ્રેમે ને આછા કર્તવ્યભાનથી,
પ્રેરાઈને અમે ચાલ્યાં દવા બાની કરાવવા.

બતાવ્યાં શહેર બાને ત્યાં બંગલા, બાગ, મ્હેલ કૈં,
સિનેમા, નાટકો કૈં કૈં, ગાડીઘોડે ઘુમાવી ને

અમારા પ્રેમ કે સ્વાર્થતણાં સ્મારક શો અમે
અનિષ્ટો શંકતાં ઇચ્છ્યું બાનો ફોટો પડાવવા.

અને ત્યાં નમતા પ્હોરે ફોટોગ્રાફરને તહીં,
અમે બે ભાઈ બાને લૈ ગયા ફોટો પડાવવા.

પુત્રોથી, પતિથી, સાસુ સસરાથી, અરે, બધા
વિશ્વથી સર્વદા સાચ્ચે બિચારી બા ઉપેક્ષિતા,

પડાવા બેઠી ત્યાં ફોટો, ફોટોગ્રાફર ત્યાં ઊભો,
અજાણ્યો, મીઠડો ખાલી હસવા ત્યાં કહી રહ્યો.

અને બા હસતી કેવું જોવાને હું ફર્યો જહીં,
બોર શું આંસુ એકેક બાને નેત્ર ઠર્યું તહીં.

ચિડાયો ચિત્ર લેનારો, ‘બગડી પ્લેટ મ્હારી.’
પ્લેટ શું જિંદગીઓ કૈં બગડી રે હરિ, હરિ!

-કેટલાંક કાવ્યો
સુન્દરમ
સંપાદન - નિરંજન ભગત

કલરવના કિનારે

2006-11-04T20:27:00.001-08:00

હું જ્યારે શ્વાસ લઉં છું, બસ તું ત્યારે યાદ આવે છે;
દરેક ક્ષણ પર વધારે ને વધારે યાદ આવે છે.
કોઈ નિશ્ચિત સમય ઉપર તું ક્યારે યાદ આવે છે!
બપોરે, સાંજે, રાતે ને સવારે યાદ આવે છે.
શિયાળામાં છે ઉષ્મા તું, ઉનાળામાં તું શીતળતા;
વરસતા આભમાં તું ધારે ધારે યાદ આવે છે.
ઘટા દોરે છે ચહેરા જેવી કોઈ આકૃતિ ત્યારે,
અલકલટના તું અલ્લડ આવકારે યાદ આવે છે.
છે તું તો ગોધુલિ ટાણાનું માળામાંનુ મબલક મૌન,
પ્રભાતે તું જ કલરવના કિનારે યાદ આવે છે.

- શોભિત દેસાઈ

આપણી ગુજરાતી ભાષામાં આઈ.ટી.

2006-10-27T21:54:00.000-07:00

ગુજરાતી ભાષામાં ઈન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજીનું ભાવિ કેવું? આ સવાલ ખરેખર તો એમ પૂછાવો જોઈએ કે ગુજરાતી ભાષામાં ઈન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજીનો સાચો ઉપયોગ ક્યારે?

આપણી ભાષામાં આપણે આઈટીનો ઉપયોગ તો શરૂ કર્યો છે, પણ હજી બહુ સીમિત હદે. ખરેખર તો અંગ્રેજીમાં પણ આઈટી કે ઈન્ટરનેટનો હજી આપણે પૂરેપૂરો ઉપયોગ કરતા થયા નથી. જે કંઈ વપરાશ છે તે દેખાવ પૂરતો કે હાઈપ જેવો છે, ઘર ઘરમાં ગૃહિણીઓ કે વડીલો ઈન્ટરનેટના રીયલ પોટેન્શિયલનો લાભ લેતા થાય એ દિવસો હજી બહુ દૂર છે.

આ સાથે જ એ વાત પણ નક્કી છે કે જો આપણી પોતાની માતૃભાષામાં આઈટી કે સાદી ભાષામાં કહીએ તો ઈન્ટરનેટની સેવા ઉપલબ્ધ થાય તો તેનો સાચો લાભ લેવાના દિવસો નજીક પણ આવી જાય. દુનિયાભરમાં અંગ્રેજી ઉપરાંત જે તે સ્થાનિક ભાષામાં ઈન્ટરનેટનો વપરાશ છે જ. ખાસ કરીને યુરોપીયન દેશોમાં તો સેંકડો વેબસાઈટ જે તે દેશની સ્થાનિક ભાષામાં જ જોવા મળે છે. ત્યાં અંગ્રેજી ભાષાનો કોઈ મોહ કે ક્રેઝ નથી. જેમ જેમ વધુ ને વધુ લોકો સુધી ઈન્ટરનેટ પહોંચશે તેમ તેમ સ્થાનિક ભાષામાં તેનો વપરાશ વધવાનો જ એ બિલકુલ સ્પષ્ટ વાત છે.

એ જોતાં, આજે ભલે ગુજરાતી ભાષામાં બહુ ઓછી વેબસાઈટ જોવા મળતી હોય, આવનારા સમયમાં તેની સંખ્યા વધવાની અને ઉપયોગ પણ વધવાનો એ ચોક્કસ છે. સવાલ માત્ર ક્યારે એટલો જ છે. આપણે એ સમય વહેલો લાવવા શું કરી શકીએ એ પણ મહત્ત્વનું છે.

ગુજરાતીમાં વેબસાઈટનો ઉપયોગ સફળ ક્યારે થયો ગણાય? એનો લિટમસ ટેસ્ટ એ કહી શકાય કે ઘર ઘરમાં ઝાઝું અંગ્રેજી ન જાણતી બહેનો સુધી ઈન્ટરનેટનો લાભ મળતો થાય ત્યારે ગુજરાતીમાં આઈટીનો સાચો ઉપયોગ થયો ગણાય.

જોકે આ તો આદર્શ સ્થિતિની વાત છે. આવી સ્થિતિએ પહોંચતાં પહેલાં આપણે એ પણ સમજવું જોઈશે કે ઈન્ફર્મેશન ટેક્નોલોજી એટલે માત્ર ઈન્ટરનેટ કે વેબસાઈટ નહીં. તેમાં બીજી પણ ઘણી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આપણે તબક્કાવાર સમજીએ.

સૌથી પહેલાં ઈન્ટરનેટના વપરાશની વાત લઈએ. ઈન્ટરનેટનો સૌથી વ્યાપક ઉપયોગ છે ઈ-મેઈલ માટે. અત્યારે બને છે કે એવું કે અમેરિકામાં રહેતાં આપણાં માસી અને ઈન્ડિયામાંનાં આપણાં મમ્મીને ઈન્ટરનેટથી સંપર્કમાં રહેવું હોય તો બંનેએ એમના દીકરા-દીકરી કે પૌત્ર-પૌત્રીની મદદ લેવી પડે છે. એ લોકો પણ મોટા ભાગે ગુજરાતીમાં કોમ્પ્યુટરમાં પત્ર ટાઈપ કરી શકતા નથી, એટલે અંગ્રેજીમાં મેઈલ થાય. તમે જ વિચારો, એ રીતે, જૂની પેઢીનાં બે બહેનોને એકમેકને પત્ર લખ્યાનો સંતોષ થાય ખરો?

ટેકનોલોજી તો આપણી મદદે છે જ, આપણે અત્યારે તેનો લાભ લઈ શકતા નથી. એ માટે સૌથી પહેલાં તો જેટલું સહેલાઈથી અંગ્રેજીમાં મેટર કમ્પોઝ કરી શકાય છે એટલી જ સરળતાથી ગુજરાતીમાં લખી શકાવું જોઈએ. એવી સરળતા લગભગ આવી ગઈ છે, પરંતુ એ માટે જુદા જુદા પ્રકારના ઘણા પ્રોગ્રામ વપરાતા હોવાથી બધાં કોમ્પ્યુટરમાં એક સરખો વપરાશ અત્યારે શક્ય નથી. આ માટે યુનિકોડ નામની એક વ્યવસ્થા અત્યારે ડેવલપ થઈ રહી છે (આ બ્લોગ તમે યુનિકોડમાં જ વાંચો છો). એક કે વધીને બે વર્ષમાં તે વ્યાપક બની જતાં, બધાં જ કૉમ્પ્યુટરમાં તેનો એકસરખી સરળતાથી ઉપયોગ શક્ય બનશે.

ગુજરાતીમાં કોમ્પ્યુટરમાં યુનિફોર્મ ઢબે લખી-વાંચી શકાય એવી સ્થિતિ શક્ય બન્યા પછી બીજો મુદ્દો આવે છે આપણી જ ભાષામાં ઢગલાબંધ માહિતી ઉપલબ્ધ કરી આપે તેવી વેબસાઈટ કે પોર્ટલ તૈયાર કરવાનો. જેમ અંગ્રેજી છાપાંઓની સાથોસાથ કે તેના કરતાં પણ વધુ સંખ્યામાં સ્થાનિક ભાષાનાં અખબારો વેચાય અને વંચાય છે એ જ રીતે, અંગ્રેજી કરતાં ગુજરાતીમાં વેબસાઈટ વધુ પસંદ કરનારા લોકોનો પણ એક મોટો વર્ગ હશે.

ગુજરાતીમાં વેબસાઈટ કે પોર્ટલ તૈયાર કરવાના ઘણા પ્રયાસો થયા છે, પરંતુ એ મોટા ભાગે કંઈક નવું કરવાના ઉત્સાહથી શરૂ થાય છે. આવી પૅશનના કારણે વેબસાઈટ તૈયાર તો થઈ જાય, પણ સામે લોકોમાં તેની ડિમાન્ડ ન હોવાથી તે સસ્ટેઈન ન થઈ શકે. અત્યારે આઈડિયા સૂઝે એટલે વેબસાઈટ બને છે. તેના બદલે ખરેખર, જરૂરિયાત હોય - ડિમાન્ડ હોય એટલે અને એવી વેબસાઈટ બનવી જોઈએ. એ માટે વેબસાઈટમાંથી લોકોને કંઈક વેલ્યૂ મળવી જોઈએ, લોકોમાં તેની ઉપયોગિતા હોવી જોઈએ. આવી ઉપયોગિતા વેબસાઈટ સાથે કંઈક સર્વિસ-સેવા પૂરી પાડીને કે લોકો ઈચ્છતા હોય તેવું કન્ટેન્ટ આપીને ઊભી કરી શકાય. દાખલા તરીકે કેનેડામાં વસતા કોઈ પરિવારને અમદાવાદ કે આણંદમાં લગ્નનો હૉલ બુક કરાવવો હોય તો એમને એ સેવા ઈન્ટરનેટ પરની ગુજરાતી વેબસાઈટ પરથી મળવી જોઈએ. એ માટે લોકોને ગુજરાતી વેબસાઈટ તરફ વાળવા જોઈએ.

આવું કઈ રીતે કરી શકાય? એમ લાગે છે કે આપણે અંગ્રેજી અને ગુજરાતી ભાષાનું ફ્યૂઝન કરી શકીએ. જેમ વેસ્ટર્ન અને ક્લાસિકલ મ્યુઝિકના ફ્યૂઝન પછી વધુ લોકોને ક્લાસિકલ મ્યુઝિકની મહત્તા સમજાઈ છે, તેમ અંગ્રેજીની સાથે સાથે ગુજરાતીનો ઉપયોગ વધારી શકાય.

બીજું, આગળ કહ્યું તેમ વેબસાઈટને યુનિકોડ જેવી કોઈ વ્યવસ્થાથી સ્ટાન્ડર્ડાઈઝ્ડ કરવી જોઈએ. એમ કરવાથી લોકોને ગુજરાતી ભાષામાં સર્ચ કરવાની સુવિધા પણ મળશે. અત્યારે ગુગલના કારણે ઈન્ટરનેટ પરથી આપણને જોઈતી માહિતી સર્ચ કરવી બહુ સરળ બની છે. ખરેખર તો ગુગલ જેવા સર્ચ એન્જિનના કારણે જ ઈન્ટરનેટનો ઉપયોગ વધ્યો છે. જો આપણે આવા સર્ચ એન્જિનમાં સીધો જ કોઈ ગુજરાતી શબ્દ ટાઈપ કરીને તેને લગતી માહિતી ધરાવતી ગુજરાતી વેબસાઈટ શોધી શકીએ તો કેટલી બધી સરળતા થઈ જાય? આ કામ સરકાર કરી શકે. આપણી પાસે ગુજરાતીમાં પાર વગરનું કન્ટેન્ટ - માહિતી તો છે જ, માત્ર એને સ્ટાન્ડર્ડ ફોર્મમાં ઈન્ટરનેટ પર મૂકવાનો સવાલ છે.

એ કરવું પણ સહેલું છે. અમારી દ્ષ્ટિએ સૌથી મહત્ત્વનો ઉપાય છે શાળાનાં બાળકોને ગુજરાતીમાં ઈન્ટરનેટ માટે કન્ટેન્ટ ડેવલપ કરતાં શીખવવાનો. આજે શાળામાં એક વિષય તરીકે કોમ્પ્યુટર શીખવવામાં આવે છે, પણ ગુજરાતી માધ્યમનાં બાળકો પણ કોમ્પ્યુટર શીખે છે અંગ્રેજીમાં. જો શાળાઓમાં યુનિકોડ જેવા વિશ્ર્વસ્તરે પ્રચલિત, એક સમાન સ્ટાન્ડર્ડ અનુસાર કોમ્પ્યુટરમાં ગુજરાતીનો ઉપયોગ શીખવવામાં આવે, બાળકોને જુદા જુદા વિષયો પર કોમ્પ્યુટરમાં ગુજરાતીમાં કન્ટેન્ટ તૈયાર કરવાના પ્રોજેક્ટ આપવામાં આવે તો કેટલું બધું કન્ટેન્ટ તૈયાર થઈ શકે?અ મારા મતે તો આ રીતે ઈન્ટરનેટ પર ગુજરાતીમાં માહિતીનો વિસ્ફોટ સર્જાય.

ઈન્ટરનેટ પર અત્યારે `બ્લોગ' મૂકવાની એક રસપ્રદ પ્રવૃત્તિ ચાલે છે. `બ્લોગ' એટલે સાદા શબ્દોમાં કહીએ તો કોઈ પણ બાબત પર તમને જે વિચારો સૂઝે તે ઈન્ટરનેટ પર મૂકવાની પ્રવૃત્તિ. અમદાવાદમાં ખાડા-ખબડાવાળા રસ્તા સામે તમને અકળામણ થાય તો તે વિષે `બ્લોગ' તૈયાર કરીને તમે ઈન્ટરનેટ પર મૂકી શકો. આ રીતે શાળાનાં બાળકોમાં 'બ્લોગ' બનાવવાની ટેવ કેળવવામાં આવે તો તેના બહુ ક્રિયેટિવ ઉપયોગ થઈ શકે. એક રીતે આ રોજનીશી જ છે, જેને તમે દેશ-દેશાવરમાં બેઠેલા મિત્રો સાથે શૅર કરી શકો, અને મિત્રો તેનો તરત ફિડબૅક આપી ચર્ચા પણ ચલાવી શકે.

આ બધું જ કરવું સરળ છે. માત્ર આપણને તેના પોટેન્શિયલની પૂરતી જાણકારી નથી. ગુજરાતી પુસ્તકોનાં સરસ ટાઈટલ તૈયાર કરવા માટે જાણીતા અપૂર્વ આશર જેવા લોકો ગુજરાતીમાં કોમ્પ્યુટર ટેકનોલોજીમાં ઘણા ઊંડા ઊતર્યા છે, પરંતુ તેની સમજ કે કદર બહુ ઓછા લોકોને છે.

આ તો માત્ર ઈન્ટરનેટની વાત થઈ. આઈટીના બીજા લાભની વાત કરીએ, તો આપણા ગુજરાતીઓ હવે ચીન સાથે ઘણો વેપાર કરતા થયા છે. તેમને ભાષાની મોટી મુશ્કેલી નડે છે. ગુજરાતી અને ચાઈનીઝ ભાષા વચ્ચે અંગ્રેજી સેતુ બને અને તેમાંય ઘણી વાર ગોટાળા ઊભા થાય. આઈટીનો ઉપયોગ કરીને સીધું જ ગુજરાતીમાંથી ચાઈનીઝ ભાષામાં ભાષાંતર કરવાની સગવડ કેમ ન થઈ શકે?

હવે તો ઘણાં સારાં અંગ્રેજી પુસ્તકોનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ થાય છે. એ પુસ્તકો અને બીજાં ગુજરાતી પુસ્તકો ઈન્ટરનેટ પર થોડું લવાજમ ચૂકવીને વાંચી શકાય એવી વ્યવસ્થા થઈ શકે.

અંગ્રેજીમાં કેટલીક `ઑડિબલ' વેબસાઈટ હોય છે, જેના પર તમે સારાં અંગ્રેજી પુસ્તકો `સાંભળી' શકો. અંગ્રેજીનાં સારાં પુસ્તકોનો સીધો શ્રાવ્ય ગુજરાતી અનુવાદ તૈયાર કરી શકાય. તેમ, ઉમાશંકર જોશીનાં કાવ્યોનો કોઈના કંઠે કે કવિ રાજેન્દ્ર શુક્લનાં લયબદ્ધ કાવ્યો એમના પોતાના ઘેઘૂર કંઠમાં માણી શકાય.
હમણાં આપણા ગુજરાતમાં જ આવી એક બહુ સુંદર, સમાજોપયોગી પહેલ થઈ છે. નગેન્દ્ર વિજય સાયન્સ ફાઉન્ડેશને, અંધજન મંડળના સહયોગમાં જાણીતા સાયન્સ મેગેઝિન `સફારી'ની રસપ્રદ માહિતીને ઑડિયો સીડી રૂપે તૈયાર કરી છે. અંધજનોએ આ પ્રયોગને ગજબના ઉત્સાહથી વધાવી લીધો છે.

આપણે ગુજરાતીઓ નવી નવી વાનગીઓનો ટેસ્ટ કરવાના કે નવાં નવાં સ્થળો જોવાના તો ઘણા શોખીન છીએ, પણ નવી નવી ટેકનોલોજી વિકસાવવામાં કે તેના નવા નવા ઉપયોગ શીખવામાં આપણે ઘણા પાછા પડીએ છીએ.

એક વાર પ્રયત્ન કરી જૂઓ, આપણી પોતાની ભાષામાં ઈન્ફર્મેશન ટેકનોલોજીના અગાધ ઉપયોગ છે અને તેની મજા કંઈક જૂદી જ છે.

તમે આ વિશે શું વિચારો છો? ભલે અંગ્રજીમાં, પણ અમને લખી મોકલો

- સમીર સંઘવી અને હિમાંશુ કીકાણી
-------------------------------------------------------------------------------
(શ્રી સમીર સંઘવી ગુજરાતી ભાષામાં ઈન્ફર્મેશન સોફ્ટવેર અને વેબસાઈટ્સ બનાવવાનો બહોળો અનુભવ ધરાવે છે)

ઈન્ટરનેટ પર ક...ખ...ગ...

2006-10-27T21:52:00.000-07:00

''હું તો ખોબો માગું ને દઈ દે દરિયો, સાંવરિયો રે મારો સાંવરિયો...''
આપણા કવિ રમેશ પારેખે તો સાંવરિયા અને એના વ્હાલમાં તરબોળ કોઈ કન્યાને ધ્યાનમાં રાખીને આ ગીત લખ્યું હતું, પણ અત્યારના ઈન્ટરનેટના યુગમાં, ઈન્ટરનેટનું એડ કેમ્પેઈન તૈયાર કરવાનું હોય તો કેચલાઈન તરીકે આ ગીતને કોઈ પહોંચી ન શકે. ખરેખર ગજબની દુનિયા છે ઈન્ટરનેટની. તમે ખોબો માગો અને એ દરિયાથીય વિશેષ ઘણું ઘણું દઈ દે.

શરત એટલી કે તમને ગુજરાતી સિવાયની - મોટા ભાગે અંગ્રેજી - ભાષામાં માગતાં આવડવું જોઈએ. કેમ કે ગુજરાતી ભાષામાં ખોબો માગવા જાવ - કોઈ સર્ચ એન્જિન પર જઈને - તો બે વાત બને. પહેલી તો એ કે ગુજરાતીમાં માગવું કેમ એ સમજાય નહીં. જો કોમ્પ્યુટર પર, કોમ્પ્યુટર સમજે એવી રીતે ગુજરાતી ભાષા લખતાં તમને આવડતું હોય તો બીજી વાત બને. તમે ખોબો માગો અને સામે દરિયો તો ભૂલી જાવ, ટચલી આંગળીનું ટેરવું ભીંજાય નહીં એટલુંય માંડ મળે.

ઈન્ટરનેટની મસ્ત મજાની, ઉપર કહ્યું તેમ ખરેખર ગજબની, શોધ અને શરૂઆતનાં 10 વર્ષ ઉજવાઈ રહ્યાં છે ત્યારે થોડી ગોઠડી ગુજરાતી ભાષામાં ઈન્ટરનેટ વિશે પણ કરી લેવા જેવી છે.

જુદી જુદી ભાષાઓમાં ઈન્ટરનેટ
ઈન્ટરનેટ પર ગુજરાતી ભાષા કેટલીક વિસ્તરી છે એ જાણતાં પહેલાં થોડી વાત બીજી ભાષાઓની કરી લઈએ. ઈન્ટરનેટ પરથી જ અંગ્રેજીમાં મેળવેલા આંકડાઓ અનુસાર, દુનિયાભરની કુલ વસતિના 14.6 ટકા લોકો સુધી ઈન્ટરનેટ પહોંચી શક્યું છે. ઈન્ટરનેટના કુલ વપરાશકારોમાંથી 31.6 ટકા લોકો અંગ્રેજી વેબસાઈટનો ઉપયોગ કરે છે. બીજા ક્રમે ચાઈનીઝ વેબસાઈટ આવે છે, 13.2 ટકા સાથે. ઈન્ટરનેટની ટોપ ટેન ભાષાઓમાં આ બે ઉપરાંત, જાપાનીઝ, સ્પેનિશ, જર્મન, ફ્રેન્ચ, કોરિયન, ઈટાલિયન, પોર્ટુગીઝ અને ડચ ભાષા સામેલ છે. આ સિવાયની, ગુજરાતી સહિતની ભાષાઓનો ઉપયોગ 19.5 ટકા લોકો કરે છે.

આપણે ગુજરાતીઓ વિશ્વપ્રવાસી મહાજાતિ હોવાનું ગૌરવ લઈએ છીએ, વિશ્વમાં ગુજરાતી ભાષા જાણતા લોકોની વસતિ છએક કરોડ હોવાનો અંદાજ છે અને સમગ્ર વિશ્વમાં સંવાદ માટેનું સૌથી સગવડીયું સાધન ઈન્ટરનેટ છે. આમ છતાં, ઈન્ટરનેટ પર ઝાઝું વપરાતી ભાષાઓમાં ગુજરાતીનું નામ ક્યાંય દેખાતું નથી.

કેમ? થોડા ઊંડા ઊતરીએ.

ભારતીય ભાષાઓમાં ઈન્ટરનેટ
આપણું, માનવ જાતિનું ભાષાવિજ્ઞાન અત્યારે ત્રીજા તબક્કામાં પહોંચ્યું છે. પહેલો તબક્કો, જેમાં બોલાતી ભાષા વિકસી. બીજા તબક્કામાં ભાષા લખાવાનું અને પ્રિન્ટ થવાનું શરૂ થયું અને ત્રીજા તબક્કામાં ભાષાએ ડિજિટલ સ્વરૂપ લીધું. એ પછી તો ભાષાને કોઈ અંતરાય, કોઈ બંધન કે કોઈ સીમાડા રહ્યા નથી. નથી તેને સમયનું બંધન રહ્યું. કોમ્પ્યુટરની શોધ થઈ અને ઈન્ટરનેટનો ઉદભવ થયો એ સાથે વિશ્વની મોટા ભાગની ભાષાના વિદ્વાનોએ પોતાની ભાષાને ડિજિટલ સ્વરૂપ આપી, નવી ટેકનોલોજીનો બને તેટલો લાભ લણી લેવાની મથામણ આદરી.

ભારતીય ભાષાઓમાં પણ આ પ્રયાસો શરૂ થયા. મોટા ભાગે બને છે તેમ આ બાબતમાં પણ દક્ષિણનાં રાજ્યો આગળ રહ્યાં. ત્યાંની યુનિવર્સિટીઓમાં આ બાબતે મોટા પાયે સંશોધનો શરૂ થયાં. સ્થાનિક ભાષાઓમાં કોમ્પ્યુટરનો ઉપયોગ શક્ય બનાવે તેવાં સોફ્ટવેર વિક્સાવવામાં આવ્યાં. બીજી ભાષાઓ સાથે સાથે ગુજરાતીને પણ લાભ મળ્યો અને ગુજરાતી ભાષાનાં સોફ્ટવેર વિકસ્યાં. પરિણામે કોમ્પ્યુટર પર ગુજરાતીનો વપરાશ સરળ બન્યો અને ગુજરાતીમાં પણ વેબસાઈટ બનવા લાગી.

દરમિયાન, જેમ અંગ્રેજી ભાષામાં મેટર કમ્પોઝ કરવા માટે ફક્ત એક જ પ્રકારનું કી-બોર્ડ વપરાય છે તેવું સ્થાનિક ભાષાઓમાં બન્યું નહીં. જુદાં જુદાં ઘણે ઠેકાણે પ્રયાસો થયા હોવાથી જુદાં જુદાં સોફ્ટવેર અને કી-બોર્ડનો વપરાશ શરૂ થયો અને ખાટલે મોટી ખોડ એ રહી કે આ જુદાં જુદાં સોફ્ટવેર વચ્ચે કોઈ સાંધામેળ નથી હોતો. મતલબ કે એક સોફ્ટવેર વાપરીને લખાયેલું લખાણ મોટા ભાગે બીજું સોફ્ટવેર 'વાંચી' કે 'સમજી' શકતું નથી. હવે તો આ દિશામાં પણ ઘણી પ્રગતિ સધાઈ છે અને 'યુનિકોડ'નો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. યુનિકોડ પ્રાદેશિક ભાષાઓ માટે એવું વરદાન છે, જે ઈન્ટરનેટ પર પ્રાદેશિક ભાષાના ઉપયોગ આડેના ઘણાખરા અંતરાય દૂર કરે છે.

ઈન્ટરનેટ પર ગુજરાતી ડાયરો
ઘણા ઈન્ટરનેટસાહસિકોએ પ્રારંભિક ઉત્સાહમાં આવીને, બધી મુશ્કેલીઓનો હલ શોધીને પણ ગુજરાતીમાં વેબસાઈટ્સ બનાવી. એટલે તો કેમછો.કોમ, મણીબેન.કોમ, અસ્મિતા.કોમ વગેરે જેવી ગુજરાતની વાત ગુજરાતી ભાષામાં માંડતી વેબસાઈટ્સ ફૂટી નીકળી. 'ફૂટી નીકળી' શબ્દપ્રયોગ બરાબર જ કેમ કે લગભગ 1999-2000ના એ સમયગાળામાં, એ સમયે જાણીતા બનેલા 'ડોટ.કોમ બબલ' શબ્દ અનુસાર, ઘણી વેબસાઈટ અને આઈટી વેન્ચરના પરપોટા ફૂટી નીકળ્યા હતા. રીડિફ.કોમ જેવા પ્રમાણમાં મજબૂત પોર્ટલના પ્રાયોજકો પણ પ્રાદેશિક ભાષા તરફ આકર્ષાયા. પહેલાં તેણે હિન્દી, તમિળ અને તેલુગુમાં પોર્ટલ લોન્ચ કર્યાં અને પછી 2000માં ગુજરાતી પોર્ટલ પણ લોન્ચ કર્યું. ઈન્ફોઈન્ડિયા.કોમ પણ ગુજરાતીમાં પોર્ટલ શરૂ કરે તેવી શક્યતાઓ ઊભી થઈ હતી. એ સમયે તો જેમ અખબારોને સેટેલાઈટ ચેનલોએ મજબૂત હરીફાઈ પૂરી પાડી તેમ ઈન્ટરનેટ પોર્ટલ સેટેલાઈટ ચેનલનું હરીફ બને તેવી હવા ઊભી થઈ હતી. પરંતુ એ બધાં અંતે પરપોટા જ સાબિત થયાં. ઈન્ફોઈન્ડિયા.કોમે ગુજરાતી સાહસ શરૂ કરવાનું જ માંડી વાળ્યું. રીડીફ.કોમે ધીમેકથી અંગ્રેજી સિવાય બીજી બધી ભાષાના વાવટા સંકેલી લીધા.

અત્યારે તમે અસ્મિતા.કોમ એડ્રેસ પર જવાનો પ્રયત્ન કરો તો આ નામ વેચાઉ છે એવો સંદેશ વેચવા મળે છે. ઘણી વેબસાઈટ ત્રિશંકુ જેવી દશામાં છે. નથી જીવતી રહી કે નથી તદ્દન મરણ પામી. શરૂઆતમાં જે કંઈ થોડું ઘણું કન્ટેન્ટ ડેવલપ કર્યું હોય તે તેમનું તેમ રહી ગયું હોય અને અત્યારે વિઝિટ કરો તો કોઈ લિંક કામ ન કરે. અપડેટ કર્યાની તારીખ બે-ત્રણ વર્ષ પહેલાંની જોવા મળે. ઈન્ટરનેટના મોકળા મેદાનમાં આવા તો કંઈક પાળિયા ખોડાઈ ગયા છે.

સાવ આવું કેમ થયું ? રીડીફ.કોમના ગુજરાતી પોર્ટલ સાથે ત્રણેક વર્ષ સંકળાયેલા જાણીતા પત્રકાર દિલીપ ગોહિલ સ્પષ્ટ કારણ આપે છે, ''એ સમયે ઈન્ટરનેટના વપરાશ અને કમાણીના જે અંદાજ બાંધવામાં આવ્યા હતા તે વધુ પડતા હતા. હકીકતમાં એટલો ઝડપી વધારો થયો નહીં. ત્યારે ઈન્ટરનેટ ઘણું મોંઘું પણ હતું. બીજું, મોટા ભાગે વેબસાઈટ બનાવનારા લોકો આ મીડિયમને સમજી જ શક્યા નથી. સ્થાનિક સ્તરે પણ ઈન્ટરનેટની ઉપયોગિતા છે, એ સમજવાને બદલે માત્ર વિદેશના ગુજરાતીઓ માટેનું ધ્યાન ખેંચવાના પ્રયાસો થયા. રીડિફના કેસમાં, એ એક ઓર્ગેનાઈઝ્ડ એફર્ટ હોવા છતાં આખરે તો વિદેશમાં જ તેની રીડરશીપ ઊભી થઈ, જેના જોર પર અહીં આવક ઊભી થઈ શકે તેમ નહોતી.''

ગુજરાત સરકારનાં જુદાં જુદાં ખાતાં અને વિભાગો માટે ગુજરાતી વેબસાઈટ બનાવવાનો બહોળો અનુભવ ધરાવતી સાયબરસર્ફ નામની એક કંપનીના ડિરેક્ટર સમીરભાઈ સંઘવી કહે છે, ''મોટા ભાગની ગુજરાતી વેબસાઈટ બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજીના બદલે ઉત્સાહના આવેશમાં શરૂ કરાયેલાં સાહસ હતાં. ડિમાન્ડ ન હોય, માત્ર આઈડિયા હોય અને વેબસાઈટ બનાવી દેવામાં આવે તો પરિણામ આવું જ આવે.'' ડિમાન્ડનો આ મુદ્દો બહુ અગત્યનો છે. કમ સે ભારતમાં ડોટ.કોમ બબલ ફૂટી જવાનું કારણ એ જ હતું – આજે પણ ભારતમાં કુલ વસતિના 3.6 ટકા લોકો સુધી જ ઈન્ટરનેટ પહોંચી શક્યું છે.

આ કારણસર ઈન્ટરનેટ પર જાહેરખબરનું પ્રમાણ પણ નહિવત્ રહ્યું છે. હવે તેમાં સતત સુધારો જોવા મળે છે, પણ ચાર-પાંચ વર્ષ પહેલાં જ્યારે અંગ્રેજી વેબસાઈટને પણ ખર્ચ સરભર કરવાનાં સાસાં હતાં ત્યાં પ્રાદેશિક ભાષાની વેબસાઈટના તો કેવા હાલ હોય? હજી ગયા વર્ષ સુધી, ભારતમાં જાહેરખબરો પાછળ કુલ જેટલી રકમ ખર્ચાય છે તેમાંથી માત્ર 0.5 ટકા રકમ ઈન્ટરનેટના ભાગે આવતી. એટલે કે વર્ષે કુલ માત્ર 50-60 કરોડ રૂપિયા. આટલામાં કેટલીક વેબસાઈટ ઝાઝું ખેંચી શકે?

ગુજરાતની વાત, અંગ્રેજીમાં!
ઉપર જણાવેલાં ઘણાં કારણોસર ગુજરાત અને ગુજરાતી વિશે માહિતી આપતી વેબસાઈટ પણ અંગ્રેજી તરફ વળી ગઈ. ગુજરાતી ગીતો, ભજનો વગેરે ઓનલાઈન સંભળાવતી, અલગ તરેહની એક સરસ વેબસાઈટ છે, ગુજરાતઓનએર.કોમ, પણ એ પણ અંગ્રેજીમાં છે. ગુજરાત વિશે જોઈએ તેટલી માહિતી ઈન્ટરનેટ પર મળી રહે છે, પણ અંગ્રેજીમાં. અમદાવાદ, વડોદરા, સુરત, રાજકોટ વગેરે શહેરોની આગવી વેબસાઈટ પણ છે, પણ મોટા ભાગની અંગ્રેજીમાં. આમાંની મોટા ભાગની વેબસાઈટ ઓનલાઈન શોપિંગ મોલ તરીકે એસ્ટાબ્લિશ થવા મથે છે - વિદેશમાં વસતા ગુજરાતીઓ વતનમાં રહેતાં સ્વજનનોને આ વેબસાઈટ મારફત ભેટ-સોગાત મોકલાવે અને વેબસાઈટને કમાણી કરાવે તો કરાવે.

આવી, ગુજરાત વિશેની મોટા ભાગની વેબસાઈટ અંગ્રેજીમાં હોવાનું કારણ પણ સહેલું છે. અંગ્રેજીમાં જેટલું કન્ટેન્ટ જોઈએ તેટલું તૈયાર મળી રહે, ફક્ત કોપી-પેસ્ટ જ કરવાનું રહે. જ્યારે ગુજરાતીમાં તો... ઘણી મહેનતનું કામ છે, ભાઈ! મોટા ભાગની ગુજરાતી વેબસાઈટ લાંબું ટકી શકતી નથી, તેમાં આ 'મહેનત'નો ફાળો ઘણો મોટો છે. રીડિફ.કોમે ગુજરાતીમાં પોર્ટલ ચાલુ કર્યું ત્યારે શીલા ભટ્ટ અને દિલીપ ગોહિલ જેવા જાણીતા ગુજરાતી પત્રકારોની ફૂલટાઈમ મદદ લીધી હતી અને પોર્ટલને સમૃદ્ધ કરવા માટે 25 જેટલા જાણીતા લેખકો પાસેથી નિયમિત લખાણ મેળવવામાં આવતું હતું. એ દૃષ્ટિએ રીડિફનું ગુજરાતી વર્ઝન ફૂલફ્લેજ અખબાર કે સામયિક જેવું જ હતું. બીજી લગભગ કોઈ ગુજરાતી વેબસાઈટ આટલો ખર્ચ કરી શકે તેમ નહોતી. પરિણામે વેબસાઈટની બધી જવાબદારી ભાષા અને રજૂઆતના જાણકારોના બદલે આંધળૂંકિયાં કરીને ભરાઈ પડેલા બિઝનેસમેનના માથે જ રહી. આ કારણે મોટા ભાગની ગુજરાતી વેબસાઈટ સૂરસૂરિયાં પૂરવાર થઈ.

ગુજરાતી વેબસાઈટ્સમાં ડોકિયું
જે થોડી ઘણી ગુજરાતી વેબસાઈટ ઈન્ટરનેટ પર જીવિત રહી શકી છે તેમાંની ઘણી ખરી ગુજરાત સરકારની વેબસાઈટ્સ છે, જેમાંની ગુજરાતી ભાષા વિશે જેટલું ઓછું લખીએ એટલું સારું છે. અપવાદરૂપે, વોટર એન્ડ સેનિટેશન મેનેજમેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન (વાસ્મો) નામની ગુજરાત સરકારે રચેલી એક સ્વાયત્ત સંસ્થાએ ગુજરાતમાં પાણી અને સ્વચ્છતા વિશેની માહિતીનું લગભગ પોર્ટલ કહી શકાય એવી એક વેબસાઈટ તૈયાર કરી છે અને તેમાં, ફરી અપવાદરૂપે, વિષય નિષ્ણાતો ઉપરાંત ભાષા અને રજૂઆતના અનુભવીઓની પણ મદદ લીધી છે (www.guj.wasmo.org). એ સિવાય, અખબારો અને સામયિકોની ગુજરાતી વેબસાઈટ જોવા મળે છે. તેમાં પણ, પ્રિન્ટમાં જેવી ગુણવત્તાનું અખબાર કે સામયિક, એટલી જ સારી કે નબળી ગુણવત્તાની એમની વેબસાઈટ એવું સાદું ગણિત સાબિત થતું જોવા મળે છે.

હા, ધાર્મિક સંસ્થાઓની વેબસાઈટ પણ મોટા ભાગે અંગ્રેજીમાં જોવા મળે છે. તેમાં એક સુખદ અપવાદ www.swargarohan.org છે. આ વેબસાઈટ પણ યુનિકોડમાં તૈયાર થઈ છે અને ઘણા મોટા પ્રમાણમાં ધાર્મિક અને ચિંતનશીલ સાહિત્ય ગુજરાતીમાં ઉપલબ્ધ કરાવી આપે છે. ગુજરાતી ભાષાના ચાહકો માટે જોડણીકોશ માઉસવગો કરી આપતી એક બહુમૂલ્ય સાઈટ છે - www.gujaratilexicon.com.

આ આખી કહાણીમાં એક રસપ્રદ ટ્વીસ્ટ પણ છે. જેમણે કમાણીના બદલે નિજાનંદ માટે ઈન્ટરનેટને માધ્યમ બનાવ્યું તેઓ લાંબું ખેંચી ગયા. જેમ કે ફિલાડેલ્ફિયામાં રહેતા કિશોર રાવળ નામના એક સાહિત્યરસિકે www.keshuda.com નામે વેબસાઈટ લોન્ચ કરી છે. આ વેબસાઈટ પર વાર્તા, લેખ, વાનગી, કવિતા, કલાને લગતા લેખ વાંચી શકાય છે. બને તેટલા ઓછા ખર્ચે, આકર્ષક વેબડિઝાઈનની માથાકૂટમાં પડ્યા વિના બનાવવામાં આવેલી આ વેબસાઈટનું જમાપાસું તેનું લખાણ છે. 1999માં શરૂ થયેલી આ વેબસાઈટ 2005નું વર્ષ જોઈ શકી છે અને, વેબસાઈટના મીટર પ્રમાણે અત્યાર સુધીમાં તેને લગભગ અડધા લાખ લોકો જોઈ ચૂક્યા છે.

વડોદરામાં રહેતા મૃગેશભાઈ શાહે http://www.readgujarati.com નામે એક માસિક વેબમેગેઝિન શરૂ કર્યું છે. પ્રોફિટના ધ્યેય વિના, સમાજ માટે કંઈક ઉપયોગી, સારું વાંચન આપવાના આશયથી શરૂ કરવામાં આવેલું આ વેબમેગેઝિન અત્યાર સુધીમાં પાંચ હજાર લોકો સુધી પહોંચી શક્યું છે. પ્રિન્ટમાં 'ઠીકઠીક' કહી શકાય એવું સામયિક શરૂ કરવા માટે પણ લાખોની મૂડી જોઈએ, જ્યારે ઈન્ટરનેટ તેનાથી બહુ ઓછા ખર્ચે પોતાનું સામયિક શરૂ કરવાનો સંતોષ આપે છે. મૃગેશભાઈ આ તકનો સરસ ઉપયોગ કરી શક્યા છે. www.zazi.com પણ આવું એક ઉદાહરણ છે.

નિજાનંદ માટે અને વિદેશમાં રહીને પણ માતૃભાષાનો મીઠો સંપર્ક જાળવી રાખવા માગતા લોકો માટે 'બ્લોગ' ઉપકારક છે. અંગ્રેજીમાં તો બ્લોગિંગની પ્રવૃત્તિ ઈતિહાસ અને સાથોસાથ ભવિષ્ય સર્જી રહી છે, હવે ગુજરાતીમાં પણ આવા બ્લોગ શરૂ થયા છે. એન્જિનીયરિંગ અને ડોક્ટરીમાં ગળાડૂબ હોવા છતાં કેટલાક ભાષાપ્રેમી ગુજરાતીઓએ ગુજરાતી સાહિત્યના તેમના શોખને જીવંત રાખવા ગુજરાતી ગીતો અને કવિતાઓને પોતાના બ્લોગમાં મૂકવાની હોબી કેળવી છે. www.dhavalshah.com/layastaro/, http://vmtailor.blogspot.com/, kathiawadi.blogspot.com, sv.typepad.com/guju,/ ashok3b.blogspot.com/, http://shabdpreet.blogspot.com/ વગેરે ગુજરાતી બ્લોગની સંખ્યા વધી રહી છે, પરંતુ એમની પહોંચ પણ બહુ સીમિત રહી છે. માઈક્રોસોફ્ટની www.bhashaindia.com પર પણ ગુજરાતીમાં ચર્ચા કરનારા લોકોની સંખ્યા ધીમે ધીમે વધી રહી છે - ધીમે ધીમે!

એટલું સખેદ નોંધવું જ રહ્યું કે તમિલ, તેલુગુ, હિન્દી વગેરે ભાષામાં ઈન્ટરનેટનો જેટલો વપરાશ અને એ માટેની સજ્જતા જોવા મળે છે એટલી ગુજરાતીમાં જોવા નથી જ મળતી. હજી તો આપણે ઈન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી એટલે ઈન્ટરનેટ એવી ટૂંકી અને ખોટી સમજમાંથી જ બહાર આવ્યા નથી. ભાષાનું ગૌરવ, જિજ્ઞાસા, ટેકનોલોજીની સમજ... એ બધું વિકસશે ત્યારે કંઈક મેળ પડે એવું લાગે છે.

ઈન્ટરનેટ પર ગુજરાતીનું વજન કેટલું?
ઈન્ટરનેટના ઓટલે આપણે ગુજરાતીઓ કેટલુંક સ્થાન મેળવી શક્યા છીએ, તે આ ઉદાહરણ પરથી ખબર પડશે. ઈન્ટરનેટના વપરાશકારો મોટા ભાગે જાણતા જ હશે કે ઈન્ટરનેટ પર વીકિપીડિયા.ઓઆરજી નામે એક નિઃશુલ્ક, મહાવિશ્વજ્ઞાનકોષ તૈયાર કરવાનું અભિયાન ચાલી રહ્યું છે. જેને મન થાય, જે ભાષામાં મન થાય એ ભાષામાં લેખ મોકલી શકે એવું આ અભિયાન છે. 2001માં બે સાહસિકોએ તેની શરૂઆત કરી. ડિસેમ્બર 2004 સુધીમાં તેમાં 13,000 લોકો સક્રિય યોગદાન આપવા લાગ્યા. તેમાં 100થી વધુ ભાષામાં 18 લાખથી વધુ લેખ પર કામ ચાલી રહ્યું છે. તેમાંથી સાતેક લાખ લેખ અંગ્રેજીમાં છે. હિન્દી, મરાઠી, તમિલ અને તેલુગુ ભાષામાં તેમાં 1,000થી વધુ લેખ છે. સંસ્કૃતમાં પણ 602 લેખ છે અને ગુજરાતીમાં? ના, બિલકુલ નથી એવું નથી, 149 લેખ તો છે.

બીજું એક ઉદાહરણ. ઈન્ટરનેટ પર ગુગલમાં પ્રાદેશિક ભાષામાં માત્ર યુનિકોડની મદદથી સર્ચ કરી શકાય છે, મતલબ કે યુનિકોડમાં તૈયાર થયેલી વેબસાઈટનો અંદાજ મળી શકે. પરંતુ એ વાત બધી ભાષાને લાગુ પડતી હોવાથી એક ટ્રેન્ડ તો ચોક્કસ પકડી શકાય. હવે ધ્યાનથી વાંચજો - આ સર્ચ એન્જિનમાં હિન્દી ભાષામાં ભારત લખીએ તો 0.12 સેકન્ડમાં અઢી લાખ વેબપેજનું લિસ્ટ તૈયાર થાય છે. અંગ્રેજીમાં ગુજરાત લખીને સર્ચ કરીએ તો 0.10 સેકન્ડમાં 21 લાખ વેબપેજનું લિસ્ટ મળે છે. અને ગુજરાતીમાં ગુજરાત લખીને સર્ચ કરીએ તો ગણીને 315 વેબપેજ મળે છે.

હવે તમે જ નક્કી કરો કે વિશ્વની આજ અને આવતીકાલ જેના પર નિર્ભર છે તે ઈન્ટરનેટ પણ આપણી ભાષા અને આપણે ક્યાં છીએ ?
--------------------------------------------------------
(નોંધઃ કેટલીક ખાસ નોંધવા જેવી, ગુજરાતી વેબસાઈટ કે બ્લોગનો ઉલ્લેખ અહીં રહી ગયો હોય એ તદ્દન શક્ય છે. આવી, સારી વેબસાઈટ સહેલાઈથી સર્ચ કરી શકાતી નથી અને લોકોની ઝીણી નજરની પણ બહાર રહી જાય છે એ પણ પ્રાદેશિક ભાષામાં ઈન્ટરનેટ વપરાશની એક મર્યાદા બતાવે છે.)

- હિમાંશુ કીકાણી

વિશ્વ ગુજરાતી…

2006-10-27T21:27:00.001-07:00

શુભેચ્છાઓનો કૃત્રિમ વરસાદ
અને વહેવારિયા શબ્દોનું વહાલ
ન ખપે મને………
હું તો ઝંખુ “અંતરની વાણી”
કરી “સર્જન સહિયારૂ”
થનગની રહું ભૂલકાઓના “કલરવ” થી
”હાસ્યના દરબાર “થી રહું મલકી,
”રીડ ગુજરાતી” રીડ કરી
”શિવશિવા” ની કરું ઝાંખી
“જયદીપ ના જગત” થી
કરું સહેલ કાશ્મીરની….
”મારું જામનગર “તો રહ્યું સદા પોતીકું
નજરોને” વિશાલ “કરી,
”લયસ્તરો”માં ડૂબકી મારું
”વાત ચીત” કે “સંમેલન” સાથે સંકળાઇ
”અમીઝરણા” માં “ઉર્મિસાગર”થી છલકાઇ
”વિવેક”ની નીરક્ષીર વૃતિ સાથે
”વિજય” પ્રસ્થાન કરી…
“મોરપિચ્છ “નો કરી સંગાથ..
કરું પ્રયત્ન પહોંચવાના સદા…….
”પરમ સમીપે”.
નીલમ દોશી.

વિજોગ

2006-10-26T23:47:00.000-07:00

(છંદ : સોરઠા)

ઘન આષાઢી ગાજિયો, સળકી સોનલ વીજ,
દૂરે ડુંગરમાળ હોંકારા હોંશે દિયે,

મચવે ધૂન મલ્હાર કંઠ ત્રિભંગે મોરલા,
સળકે અંતરમાંહ્ય સાજણ ! લખલખ સોણલાં.

ખીલી ફૂલ બિછાત, હરિયાળી હેલે ચડી,
વાદળની વણજાર પલ પલ પલટે છાંયડી.

ઘમકે ઘૂધરમાળ સમદરની રણઝણ થતી,
એમાં તારી યાદ અંતર ભરી ભરી ગાજતી.

નહિ જોવાં દિનરાત : નહિ આઘું ઓરુ કશું;
શું ભીતર કે બહરા, સાજણ ! તું હિ તું હિ એક તું.

નેણ રડે ચોધાર તોય વિજોગે કેમ રે ?
આ જો હોય વિજોગ, જોગ વળી કેવા હશે ?

-મનસુખલાલ ઝવેરી

કવિતાનો અનુવાદ - કે. સચ્ચિદાનન્દન

2006-10-26T23:44:00.000-07:00

થોડા દિવસ પહેલા મુંબઈ યુનિવર્સિટીએ યોજેલા એક કાર્યક્રમમાં જવાનું થયું. મારી મિત્ર ડૉ. ઉર્વશી પંડયાએ આપણા કવિ શ્રી દિલીપ ઝવેરી સાથે મારી ઓળખાણ કરાવી સાથે એક બીજા કવિ. શ્રી કે. સચ્ચિદાનન્દનને પણ મળી. આપણા દેશના મલયાળમ કવિ છે. એમના કાવ્ય સંગ્રહનો જર્મન ભાષામાં અનુવાદ થયો એના આનંદ, અભિવાદન માટેનો આ કાર્યક્રમ હતો. કવિને મળી ત્યારે મારા માટે સાવ અજાણ હતા. પરિચય પણ આછો-પાતળો જ થયો. ને છતાંય આજે એમને વાંચતાં એવું નથી લાગતું કે હું એમને નથી ઓળખતી. કવિતા પ્રત્યેની એમની અભિવ્યક્તિ અદભૂત છે. એમને કવિતાની દરેક પંક્તિ ક્ષુદ્ર, દુ:ખ અને અણગમાને ક્ષીણ કરતો રસ્તો લાગે છે ને આ ગલી સંગીતમય લાગે છે જ્યાં અનશ્વર મનુષ્ય, ઈશ્વર અને વૃક્ષ ઘૂમી રહ્યા છે. એમની એક કવિતા ‘કવિતાનો અનુવાદ’ અહીં આપ મિત્રો સમક્ષ મૂકતા આનંદ થાય છે. આ કવિતાનો ગુજરાતીમાં અનુવાદ સુશ્રી શકુંતલા મહેતાએ કર્યો છે.

કવિતાનો અનુવાદ

કાયાપલટ છે
જેમ માછલી તરે છે પાણીની અંદર-અંદર
અનુવાદક મસ્તિકોમાં તરે છે, એ બેસે છે
ઝુકેલો રેતી ઉપર, દરેક શબ્દોને કિનારે
દરેક છીપનો રંગ પારખતો -
પારખતો દરેક શંખનો અવાજ
કવિતાનો અનુવાદ છે ઉતાવળે
માથું બદલવાનો, વિક્રમાદિત્યની કથાની જેમ
અનુવાદક મૂકે છે બીજા કવિનું માથું
પોતાનાં ધડ પર
દરેક પંક્તિ છે એક રસ્તો
એક ક્ષીણ થતો
ક્ષુદ્ર, દુ:ખ અને અણગમાથી
એ છે એક ગલી સંગીતમય
જેમાં ઘૂમે છે અનશ્વર મનુષ્ય, ઈશ્વર અને વૃક્ષ
જયાં થંભે છે એક પંક્તિ એક ખાઈ ખૂલે છે
ત્યાં મૃતાત્મા પોતાની તરસ છિપાવવા આવે છે
જે આ પવિત્ર રસ્તા પર આવે
ઉતારી દે પોતાનાં ચંપલ અને કપડાં
ખીણની હવાની જેમ વહે
નગ્ન અને ઝુકેલા
એક દિવસ, મેં સ્વપ્ન જોયું
હું મારી કવિતાનો અનુવાદ કરી રહ્યો હતો
મારી જ ભાષામાં
આપણે સર્વે અનુવાદ કરીએ છીએ
દરેક કવિતાનો આપણી પોતીકી ભાષામાં, પછી
ઝગડીએ છીએ તેના અર્થ વિશે
મને લાગે છે
બાબેલનો* મિનારો ક્યારેય પૂરો નહીં થાય.

*બાબેલ : બાઈબલમાંથી દષ્ટાંત. બેબિલોનમાં નોહા રાજ્યનાં વંશજો સ્વર્ગને આંબી શકે તેવો બાબેલ નામનો મિનારો બાંધતાં હતા.

મીના છેડા

સુગંધ નું સરનામું

2006-10-26T23:32:00.000-07:00

શાળાએથી પાછા ફરતા
રોજ આવે એક વળાંક
ને દેખાય લાંબી સૂની સડક
બન્ને બાજુએ કાંટાળી વાડ ને
વચમાં પથરાયેલી સડક
વાડ પર ચઢીને ડોકિયા કરતાં
સફેદ જંગલી ફૂલો…
ને વળી
હવાના સહેજ ઝોકે..
સડક પર વેરાઇ જાતા
આ સફેદ જંગલી ફૂલો
ત્યાં જ….
હવામાં લહેરાતી એક આછી સુગંધ…
પીછો કરતા સુગંધનો..
હું દોડતો આગળ ને આગળ્
ને પહોંચતો ઠેઠ ઘરનાં આંગણે
આંગણાંમાં ઊભેલી મારી મા.
એને ભેટતા જ ….
હું મેળવતો સરનામું સુગંધનું
હા ! …
એ મારી માની જ તો સુગંધ હતી
જે મારી રાહ જોતી …
સડક પર દોડી આવતી હતી.

- મીના છેડા

રામ - જગદીશ રાહી.

2006-10-20T21:29:00.000-07:00

રામ રામ રામ …
દયાના સાગર થઇ ને, કૃપા રે નીધાન થઇ ને
છો ને ભગવાન કેવરાવો
પણ રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો
મારા રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો

સોળે શણગાર સજી મંદિર ને દ્વાર તમે
ફૂલ ને ચંદન થી છો પૂજાઓ
પણ રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો
મારા રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો

કાચા રે કાન તમે ક્યાં ના ભગવાન તમે
અગ્નિ પરીક્ષા કોની કીધી
તારો પડછાયો થઇ જઇ ને
વગડો રે વેઠ્યો એને લોકોની વાતે ત્યાગી દીધી
પતિ થઇ ને પત્નીને પારખતાં ન આવડી
છો ને ઘટઘટના જ્ઞાતા થઇ ફૂલાઓ
પણ રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો
મારા રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો

તમથીયે પહેલા અશોક વનમાં
સીતાજી એ રાવણ ને હરાવ્યો
દૈત્યોના બીચમા નીરાધાર નારી તો’યે
દશ માથાવાળો ત્યાં ના ફાવ્યો
મરેલા ને માર્યો તેમા કર્યું શું પરાક્રમ
અમથો વિજય નો લૂટ્યો લ્હાવો
મારા રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો
મારા રામ તમે સીતાજી ની તોલે ન આવો.

જય લક્ષ્મીમાતા

2006-10-20T21:25:00.000-07:00

જય લક્ષ્મીમાતા મા જય લક્ષ્મીમાતા,
ભક્તોનાં દુઃખ હરતાં, ભક્તોનાં દુઃખ હરતાં,
પ્રગટ્યાં પૃથ્વી મા….. જય લક્ષ્મી…

તું બ્રહ્માણી, તું રુદ્રાણી, તું સાવિત્રી મા,
પાપીનાં દુઃખ ધોતી, પાપીનાં દુઃખ ધોતી,
તું મહાલક્ષ્મી મા…..જય લક્ષ્મી…

ધરીને ચંડીરૂપ ચંડમુંડ માર્યા મા,
દેવોનું દુઃખ, હરિયું દેવોનું દુઃખ હરિયું,
પાપીને તાર્યા…..જય લક્ષ્મી…

યુદ્ધે ચડિયાં ખડ્ગ ધરીને મા કાલિકા,
રોળ્યો મહિષાસુરને, રોળ્યો મહિષાસુરને,
દૈત્યકુળ સાથે મા…..જય લક્ષ્મી…

દુઃખ બહુ દેતા દેવોને નિશુંભશુંભ પાપી,
સંહારીને માતા, સંહારીને માતા,
મુક્તિ તો આપી…..જય લક્ષ્મી….

અનેક એવા ભક્ત તાર્યા ભાવ થકી મૈયા,
અમને પણ અર્પોને, અમને પણ અર્પોને,
મહાદેવી, સુમતિ…..જય લક્ષ્મી…

ધરતી અનેક રૂપ ભક્તો કાજે મા,
સુખસંપત્તિ સહુ દેતાં, સુખસંપત્તિ સહુ દેતાં,
ત્રિભુવન સુખદાતા…..જય લક્ષ્મી…

સ્તુતિ કરીને જે ભક્ત આરતી ગાશે મા,
મુક્તિને તો પામી, મુક્તિને તો પામી,
મા પાસે જાશે…..જય લક્ષ્મી…

ઊંચી તલાવડી ની કોર - અવિનાશ વ્યાસ.

2006-10-05T09:40:00.000-07:00

ઊંચી તલાવડી ની કોર પાણી ગ્યાતાં
પાણી ભરતા રે જોયો સાહ્યબો

બોલે અષાઢીનો મોર પાણી ગ્યાતાં
પાણી ભરતા રે જોયો સાહ્યબો.

ગંગા જમની બેડલું ને કીનખાબી ઇંઢોણી
નજરૂ ઢાળી હાલું તો’ય લાગી નજરૂ કોની…ઊંચી…

વગડે ગાજે મુરલી ના શોર, પાણી ગ્યાતાં
પાણી ભરતા રે જોયો સાહ્યબો.

ઊંચી તલાવડી ની કોર પાણી ગ્યાતાં
પાણી ભરતા રે જોયો સાહ્યબો

વગડાની વચ્ચે વાવડી - અવિનાશ વ્યાસ

2006-10-05T09:38:00.000-07:00

વગડાની વચ્ચે વાવડી ને
વાવડીની વચ્ચે દાડમળી
દાડમળી ના દાણા રાતા ચોળ , રાતા ચોળ સે
પગમા લક્ડ્ પાવડી ને , જરીયલ પેરી પાઘલડી
પાઘલડી ના તાણા રાતા ચોળ, રાતા ચોળ સે…..વગડાની…..

આની કોર્ય પેલી કોર્ય, મોરલા બોલે
ઉત્તર દખ્ખણ ડુંગરા ડોલે, ઇશાની વાયરો વિંજણું ઢોળે
ને વેરી મન મારું ચડ્યું ચકડોળે
નાનું અમથુ ખોરડું ને, ખોરડે જુલે છાબલડી
છાબલડી ના બોરા રાતા ચોળ, રાતા ચોળ સે….વગડાની…..

ગામને પાદર રુમતા ને ઝુમતા નાગરવેલના રે વન સે રે
તીર્થ જેવો સસરો મારો, નટખટ નાની નંણદ સે રે
મૈયર વચ્ચે માવલડી ને, સાસર વચ્ચે સાસલડી
સાસલડી ના નયના રાતા ચોળ, રાતા ચોળ સે…..વગડાની…..

એક રે પારેવડું પિપળાની ડાળે
બીજું રે પારેવડું સરોવર પાળે
રૂમઝુમ રૂમઝુમ જોડ્લી હાલે
નેણલા પરોવી ને નેણલા ઢાળે
સોના જેવો કંથડો ને હું સોનાની વાટ્કળી
વાટ્કળી માં કંકુ રાતા ચોળ, રાતા ચોળ સે.

વગડાની વચ્ચે વાવડી ને
વાવડીની વચ્ચે દાડમળી
દાડમળી ના દાણા રાતા ચોળ , રાતા ચોળ સે
પગમા લક્ડ્ પાવડી ને , જરીયલ પેરી પાઘલડી
પાઘલડી ના તાણા રાતા ચોળ, રાતા ચોળ સે…..વગડાની…..

તારી બાંકી રે પાઘલડી - અવિનાશ વ્યાસ.

2006-10-05T09:22:00.000-07:00

તારી બાંકી રે પાઘલડી નું ફૂમતુ રે, મને ગમતું રે,
આ તો કહું છું રે પાતળીયા, તને અમથું ! ….. તારી બાંકી રે…..

તારા પગનું પગરખું ચમચમતું રે
અને અંગનું અંગરખુ તમતમતું રે ,
મને ગમતું રે, આતો કહું છું રે પાતળીયા, તને અમથું !….. તારી બાંકી રે…..

પારકો જાણીને તને ઝાઝું શું બોલવુ ?
ને અણજાણ્યો જાણી તને મન શું ખોલવું ?
તને છેટો ભાળીને મને ગમતું રે !
આ તો કહું છું રે પાતળીયા, તને અમથું !….. તારી બાંકી રે…..

હાથમાં ઝાલી ડાંગ કડિયાળી,
હરિયાળો ડુંગરો આવતો રે હાલી;
લીંબુની ફાડ જેવી આંખડીયું ભાળી,
શરમ મૂકીને તોયે થાઉં શરમાળી.
તારા રૂપનું તે ફૂલ મધમધતું રે, મને ગમતું રે,
આ તો કહું છું રે પાતળિયા, તને અમથું !….. તારી બાંકી રે…..

કોણ જાણે કેમ મારા મનની ભીતરમાં એવું તે ભરાયું શું
એક મને ગમતો આભનો ચાંદલોને ને બીજો ગમતો તું !
ઘરમાં, ખેતરમાં કે ધરતી ના થરમાં
તારા સપનનમાં મન મારું રમતું રે , મને ગમતું રે,
આ તો કહું છું રે પાતળીયા, તને અમથું !….. તારી બાંકી રે…..

ગાંધીડો મારો - મોભીડો મારો - કાગ.

2006-10-05T09:21:00.000-07:00

સો સો વાતુંનો જાણનારો,
મોભીડો મારો ઝાઝી વાતુંનો ઝીલનારો.

ડગલે ડગલે હાલ્યા કરે છે, ઊંચાણમાં ન ઊભનારો;
એ…..ઢાળ ભાળીને સૌ ધ્રોડવા માંડે,
ઇ તો ઢાળમાં નવ ધ્રોડનારો, મોભીડો…..

ભાંગ્યા હોય એનો ભેરુ થનારો, મેલાંઘેલાંને માનનારો;
એ…..ઉપર ઊજળાં ને મનનાં મેલાં એવાં,
ધોળાને નહીં ધીરનારો. મોભીડો…..

એના કાંતેલામાં ફોદો ન ઊમટે, તાર સદા એકતારો
એ…..દેયે દૂબળિયો ગેબી ગામડિયો,
મુત્સદ્દીને મૂંઝવનારો. મોભીડો…..

પગલાં માંડશે એને મારગડે, આડો ન કોઇ આવનારો;
એ…..ઝેરના ઘૂંટડા જીરવી જાશે ઇ તો,
બોલીને નૈં બગાડનારો. મોભીડો…..

નાનાં બાળક જેવો હૈયે લેરીલો, એરુમાં આથડનારો;
એ…..કૂણો માખણ જેવો સાદો ને સોયલો ઇ,
કાળને નોતરનારો. મોભીડો…..

આવવું હોય તો કાચે તાંતણે, બંધાઇ ને આવનારો;
એ…..ના’વવું હોય અને નાડે જો બાંધશો તો,
નાડાં તોડાવી નાસનારો. મોભીડો…..

રૂડા રૂપાળા થાળ ભરીને, પીરસે પીરસનારો;
એ…..અજીરણ થાય એવો આ’ર કરે નૈ કદી,
જરે એટલું જ જમનારો. મોભીડો…..

આભે ખૂંતેલી મેડી ઊજળિયુંમાં, એક ઘડી ન ઊભનારો;
એ…..અન્નનાં ધીંગાણાની જૂની ઝૂંપડિયુંમાં,
વણ તેડાવ્યો જાનારો. મોભીડો…..

સૌને માથડે દુઃખડા પડે છે, દુઃખડાંને ડરાવનારો;
એ…..દુઃખને માથે પડ્યો દુઃખ દબવીને એ તો,
સોડ તાણીને સૂનારો મોભીડો…..

કાળ જેવાને મહાકાળ લાગે છે, આભને બાથ ભીડનારો;
સૂરજ આંટાં ફરે એવડો ડુંગરો,
ડુંગરાને ડોલાવનારો. મોભીડો…..

ઓળખજે બેનડી એ જ એંધાણીએ,
એ મારા ખોળાનો ખૂંદનારો;
મારો મોહનજી એ ઝાઝેરું જીવો મારા,
ઘડપણને પાળનારો. મોભીડો…..

કે કાગળ હરિ લખે તો બને - રમેશ પારેખ

2006-09-18T11:14:00.000-07:00

કે કાગળ હરિ લખે તો બને
અવર લખે તો એકે અક્ષર નથી ઊકલતા મને

મોરપીંછનો જેના ઉપર પડછાયો ના પડિયો
શું વાંચું એ કાગળમાં જે હોય શાહીનો ખડિયો ?
એ પરબીડિયું શું ખોલું જેની વાટ ન હો આંખને…

મીરાં કહે પ્રભુ, શ્વાસ અમારો કેવળ એક ટપાલી
નિશદિન આવે જાય લઇને થેલો ખાલી ખાલી
ચિઠ્ઠી લખતાંવેંત પહોંચશે સીધી મીરાં કને…

( 25-10-1982, સોમવાર )

નડી તમને એ વાતો જે તમે રાખી હતી મોઘમ

2006-09-18T11:11:00.001-07:00

ચમનમાં એ પછી તો કેટલી આવી ગઈ મોસમ,
તમે તરછોડ્યું જેને એ કદી પામ્યું નહીં ફોરમ.

અમે તો સૂઈ લીધું રાત આખી શાંત નિદ્રામાં,
નડી તમને એ વાતો જે તમે રાખી હતી મોઘમ.

જીવનના અંતે સમજાયું મને કે સત્ય છે એક જ,
સુખી એ હોય છે, રાખે છે જે દિલમાં અપેક્ષા કમ.

અમે તો ખુદ સહન કીધું છે, એણે માત્ર જોયું છે,
વિચારો, શું થઈશ હું, થઈ ગયો સિદ્ધાર્થ જો ગૌતમ !

ફરક આવ્યો આ ક્યાંથી મિત્રમાં, મારી બળી લંકા,
વફાના ખાધા જેણે સમ, એ નીકળ્યાં સૌ વિભીષણ સમ.

ગણી જેને નદી મેં મિત્રતાની, એ હતું મૃગજળ,
હતું બાકી, સતત છળતું રહ્યું થઈ બાષ્પ પણ શબનમ.

કહ્યું આપે, ગયા છો હાથ ખાલી લઈ જીવનમાંથી,
મેં ખોલ્યું છાપું તો કોરા બધા પાનાં, બધી કોલમ.

ડૉ. વિવેક મનહર ટેલર

નડી તમને એ વાતો જે તમે રાખી હતી મોઘમ

2006-09-18T11:11:00.000-07:00

થોડા શેર - ૧ : તું અને હું…

2006-09-18T11:06:00.000-07:00

તને સ્પર્શીને આવી જે હવા હશે,
એણે જ મહેકાવ્યું મારું મન હશે.

* * *

તમે તાપીના પૂર સમ, અમે હિમ-ઝરણની સળી,
તમે ઉભરાઓ કોક’દી, અમે ઓગળીએ હર ઘડી.

* * *

તમારું આવવું મારા જીવનમાં, કંઇક એવું લાગ્યું મને,
એક જ પગલાંમાં કપાઇ ગયો, જીવનનો અડધો રસ્તો.

* * *

તું ભલે માને નિજને મુજ ઊર્મિના સાગરનું માત્ર એક બિંદુ,
આખરે તો ઉદભવ્યો છે એજ બિંદુમાંથી મારો આ સિંધુ!

* * *

તારા વિરહનાં રણમાં રોપ્યું’તું મેં મારું એક અશ્રુ-બિંદુ,
ને ઘૂઘવે છે હવે હર ઘડી જોને તારી ઊર્મિનો સાગર!

* * *

ઊર્મિસાગર

એક શરણાઇવાળો - દલપતરામ.

2006-09-01T21:16:00.000-07:00

એક શરણાઇવાળો સાત વર્ષ સુધી શીખી,

રાગ રાગણી વગાડવામાં વખણાણો છે;

એકને જ જાચું એવી ટેક છેક રાખી, એક

શેઠને રીઝાવી મોજ લેવાને મંડાણો છે;

કહે દલપત્ત પછી બોલ્યો તે કંજુસ શેઠ,

ગાયક ન લાયક તું ફોકટ ફુલાણો છે;

પોલું છે તે બોલ્યું તેમાં કરી તેં શી કારીગરી,

સાંબેલું બજાવે તો હું જાણું કે તું શાણો છે.

એક હતો રેઇનકોટ - બકુલ ત્રિપાઠી. ( 27-11-1928 )

2006-09-01T21:11:00.000-07:00

પ્રખ્યાત હાસ્ય લેખક અને ગુજરાતી સાહિત્યના હીરલાસમ્ શ્રી બકુલ ત્રિપાઠી આજે આપણી વચ્ચે નથી. તેમનુ હાર્ટ એટેક થી દુઃખદ અવસાન થયુ છે. ઇશ્વર તેમના દિવ્ય આત્મા ને શાંતિ તથા સદગતી અર્પે અને તેમના પરિવાર- જનોને આ આઘાત સહન કરવાને શક્તિ આપે. તેમને શ્રદ્ધા સુમન અર્પણ કાજ અહીં તેમની એક કવિતા.

એક હતો રેઇનકોટ
ને આપણે બે !
પછી એક ટીપું પછી સહેજ ઝરમર
પછી મન મૂકી
વરસી પડ્યો મેહ.

તું જ ઓઢને !
‘તારે જ ઓઢવો પડશે’ એવો
હુકમ કીધો આ જહાંપનાહે ને
બદતમીજીની હદ આવી ગઇ.
‘હું નહીં તમે જ ઓઢો’ એવી
હઠ લીધી તે નૂરજહાંએ.

હું નહીં હું નહીં કરતાં આપણે
કેટલું નાહ્યાં ! કેટલું નાહ્યાં !
યાદ છે તને ?

સારું થયું ને ? કે…..
બે હતાં આપણે
ને રેઇનકોટ એક !

કૌતુક

2006-09-01T05:51:00.000-07:00

”માછલી જેવડોયે હતો,
જ્યારે તું નાનો હતો-
પરંતુ ત્યારે તું,
મારા પેટમાં હતો!”
એને સમજાવવા માટે મેં કર્યુ,
મારા જ્ઞાનનું થોડું પ્રદર્શન-
સ્તબ્ધ થઇ ગયો એ એકદમ,
ને થોડો વિચારશીલ પણ…
ફુટી નીકળી અટકળો થોડી
એના ભોળા મુખ પર-
એને ઉકેલવા જાઉં હજી ત્યાં,
અવાજને કંઇક ગંભીર કરી
એણે મને ફરીયાદ કરી,
“મમ્મા, તું મને કેમ ખાઇ ગયેલી?”
હવે વારો મારો હતો-
સ્તબ્ધ થવાનો-
ફુટી નીકળી’તી
મારાયે ભોળા મુખ પર-
ઉત્તરની અજ્ઞાનતા!

------------------------
“ઊર્મિસાગર”

ર્દશ્યો

2006-09-01T05:30:00.000-07:00

ર્દશ્ય

આંખની સામે ઊભરાય છે ર્દશ્યો
ર્દશ્યોનો શાંત સમુદ્ર………….
વહેતી નદી, પસાર થતી ટ્રેન
સંભળાતી વ્હિસલ
ક્યાંક સળગતો અગ્નિ
નાનો અમથો આપબળે
ઝઝૂમતો દીવો…
ઝૂમતાં ઝુમ્મરો
આકાશનો ઢાળ ઊતરતી સાંજ
શિખર પર મહાલતી હવા
રાત્રિનો તારાજડિત અંધકાર
સુવાસિત સમય.
ર્દશ્યમાંથી અર્દશ્ય તરફ જવાની
શાંત ધીમી લાવણ્યમય ગતિ.

- અજ્ઞાત

2006-08-31T12:27:00.001-07:00

સુપ્રસિદ્ધ હાસ્યલેખક શ્રી બકુલ ત્રિપાઠીનું અવસાન
August 31st, 2006

જાણીતા સુપ્રસિદ્ધ હાસ્ય લેખક અને ગુજરાતી સાહિત્યના પ્રમુખ શ્રી બકુલભાઈ ત્રિપાઠીનું હાર્ટ એટેકથી દુ:ખદ અવસાન થયું છે. તેમના નિધનથી ગુજરાતી હાસ્ય જગતને ન પુરાય તેવી ખોટ પડી છે. ભગવાન તેમના આત્માને શાંતિ અર્પે તેવી પ્રભુ પાર્થના.

2006-08-31T12:10:00.000-07:00

જ્યારે વિધાતાએ દીકરી ઘડી

વિધાતાએ દીકરી ઘડીને, ત્યારે ખૂબ ખાંતે
કસબી હાથેથી એણે કરી કમાલ!
રૂપનો અંબાર કરું, મીઠપ અપાર ભરું
ખજીનો ખૂટાડી કરું ખલકને ન્યાલ.

દેવીયું કનેથી માંગી લીધો મલકાટ
અને મધરાતે માપી સીમાડા સુદૂર
ચપટીક રજ લીધી નખેતર તણી
અને દીકરીના આંખે ભર્યાં દમકતાં નૂર

સાકરને લઈને સવાદ એણે દીકરીમાં
તજને લવિંગ વળી ભેળવ્યાં જરીક,
સૂરજનાં ધોળાં ફૂલ હાસને હુલાસ દીધાં
જોઈ કારવીને કીધું, હવે કાંક ઠીક.

વિધાતાએ દીકરી ઘડીને વળી જોઈ જોઈ
વારે વારે હસું હસું થાય એનું મુખ

હૈયે એને હાશ, હર માવતર કાજે ધર્યું
હર્યુંભર્યું હેત, નર્યું નીતર્યું આ સુખ

-અજ્ઞાત અંગ્રેજ કવિની કવિતાનો અનુવાદ મંકરદ દવે દ્ધારા ("દીકરી વ્હાલનો દરિયો" માંથી સાભાર)

2006-08-31T12:07:00.000-07:00

ગણપતિબાપા ...મોરિયા

આજે ગણેશ ચતુર્થીનો સુંદર દિવસ છે. વિઘ્નહર્તા શ્રી ગણેશનો આજે જન્મ દિવસ...સમગ્ર ભારતમાં ધામધૂમથી ઉજવાય છે. માદરે વતનથી હજારો માઈલ દૂર આ દિવસ કઈ કેટલીય યાદો આંખોની સામે ફિલ્મની પટ્ટીની જેમ લઈ આવે છે.

મને યાદ છે અમે જ્યારે નાના હતા ત્યારે ગણેશ ચતુર્થી અને સંવત્સરી મોટા ભાગે એક જ દિવસે આવે. આ વખતે એક દિવસનો ફેર છે. સંવત્સરી પ્રતિકમણ કર્યા બાદ ઘરે પહોચતા તો કેટલીય સવારીઓ પૂજ્ય ગણેશ ભગવાનની રસ્તા પરથી પસાર થાય...લોકો આનંદમાં નાચતા હોય...સુંદર મજાની મૂર્તિઓ હોય અને દરેક વિસ્તારના યુવક મંડળો વચ્ચે મૂર્તિના કદ અને ડેકોરેશનની હરિફાઈ જામી હોય એવુ લાગે.
રાતે લગભગ દરેક સોસાયટીમાં જાહેરમાં હિન્દી ફિલ્મોનું પ્રદર્શન થાય. મે પોતે ઘણી બધી ફિલ્મો આવી રીતે મિત્રવર્તુળમાં રોડ ઉપર ઊભા રહીને જોઈ છે. આજે ઘણુ બધુ બદલાઈ ગયુ છે પરંતુ ઉત્સવોનો આનંદ વતનમાં આવે એવો તો બીજે ક્યાય આવતો નથી.

આ બ્લોગના દેશ વિદેશમાં વસતા વાંચકોને ગણેશ ચતુર્થી નિમિતે ઘણી જ શુભેચ્છાઓ .... આ પર્વ દરમ્યાન તમારો સમય સરસ મજાની ભક્તિમાં પસાર થાય એવી જ આશા અને સાથે જ આ પર્વ કોઈપણ પ્રકારના કોમી દાવાનળથી અસર ના પામે એવી શુભેચ્છા...

શકય હોય તો તમારા વિસ્તારના ગણેશ સ્થાપનની મૂર્તિની તસ્વીર sidshah70@gmail.com પર મોકલી આપશો તો હુ જરૂરથી પ્રસિદ્ધ કરીશ.

સિદ્ધાર્થ
http://www.sidpanna.net

2006-08-31T11:03:00.000-07:00

સાહિત્ય સમાચાર, ઈન્ટરનેટ પર ગુજરાતી

ચંદ્રકાંત શાહ જાણવા જેવો માણસ છે. આજે ચંદ્રકાંત શાહ અને એમની કવિતા પર સરસ મઝાનો લેખ વાંચવા મળી ગયો. એટલે એમના વિષે જ વાત કરીએ.

Poetry International Webના ભારત વિભાગમાં ચંદ્રકાંત શાહ અને એમની કવિતા વિષે નાનો પણ સુંદર લેખ મૂક્યો છે. આ લેખ અને સાથેનો આ ઈંટરવ્યૂ વાંચવાથી ચં.શા.ના વ્યક્તિત્વની સારી એવી પિછાણ થાય છે.

એક બાજૂ કવિ અને બીજી બાજુ એ તખ્તાના માણસ. ‘અને થોડા સપનાં’ અને ‘બ્લૂ જીન્સ’ બે એમના કાવ્ય સંગ્રહો. એ પોતે બોસ્ટનમાં રહે છે. ‘રિઅરવ્યૂ મિરર’ એમનું સૌથી જાણીતું (અને મારું માનીતું) કાવ્ય. ‘બ્લૂ જીન્સ’ વિષે એ પોતે કહે છે, it is the first pop album of Gujarati poetry ! ‘બ્લૂ જીન્સ’ ના રુપકની મદદથી જીવનના અનેકવિધ પાસાને આ કાવ્યસંગ્રહમાં અડી લીધા છે. ‘બ્લૂ જીન્સ’ આખેઆખો કાવ્યસંગ્રહ તમે વેબ પર માણી શકો છો.

આગળ ઉપર જેની વાત કરી એ ઈંટરવ્યૂ ખાસ વાંચવા જેવો છે. પોતાની કવિતા વિષે એ કહે છે:

My poetry emerges from long drives, speeding tickets, golf lessons, river rafting, gambling on football in Las Vegas and standing endlessly on the sidewalks of Manhattan. I write while driving. The faster I drive, the better I write. Most of the Blue Jeans collection was written at the steering wheel of my Honda Accord.

આવી ખુમારી કેટલા ગુજરાતી કવિઓમાં જોવા મળશે ? એમની જ કેટલીક પંક્તિઓ અહીં માણો.

આ કાગળમાં રીપ્લાય પોષ્ટ કવરને બદલે તું પાછી આવે એવું કાંઈ બીડું?
તું પણ મોકલ,હું ત્યાં આવું એવો જાસો,
એવી ચિઠ્ઠી, એવું કોઈ પરબીડું

મને મળી છે એવી ભાષા, ચાલ હું બેસું અંજળ લખવા
હવે તો તું આવે તો હું બંધ કરું તને કાગળ લખવા

Permalink

2006-08-31T10:42:00.000-07:00

ઝાકળનું હોવું
આ નસેનસમાં સળગતી પળનું હોવું
હોવું જાણે ‘તું’ વગરના સ્થળનું હોવું

મન મૂકીને શી ખબર ક્યારે વરસશે ?
મૌન તારા હોઠ પર વાદળનું હોવું

આંખ જો દેખી કે વાંચી ના શકે તો -
અર્થ શો છે ? હાથમાં કાગળનું હોવું

થાય છે રોજ જ કતલ વિશ્વાસની ને
લાગતું બસ ચોતરફ મૃગજળનું હોવું

તારું હોવું ભીંજવી દે છે મને જો
તારું હોવું એટલે ઝાકળનું હોવું

કેમ ખેંચાતું જતું અસ્તિત્વ મારું ?
એ તરફ નક્કી જ કોઈ બળનું હોવું

‘હોવું’ છે કે વ્હેમ છે હોવાપણાનો,
હોવું -ના હોવું; હશે અટકળનું હોવું

-દિલીપ મોદી

2006-08-29T07:10:00.000-07:00

શબ્દ પાંખડીયો

એક ટુક્ડો આપણું આકાશ હોય બહુ થયુ ,
એક બીજા મા સતત વિશ્વાસ હોય બહુ થયુ.
સાવ નાની અમથી વાત છે બીજુ કાંઇ નથી,
હું જયાં હોઉ તમે આસપાસ હોય બહુ થયુ
નસીબ ને હથેળી ની રેખા મા શોધ્યા કરું ને,
આભા ને મુઠ્ઠી માં બંધ કરયા કરું,
કોણ જાણે આભા ની સ્વ્પનીલ આંખો માં કોણ સંતાયુ હતું?
પ્રેમ મા મીઠી વેદના મળી છે,એ બહુ છે….
સ્વપ્નો ને નવી દિશા મળી છે,એ બહુ છે…
પ્રેમ પૂરો થયો કે અધૂરો રહયો વાત એ નથી
પ્રેમ કરવા નો અવસર મળ્યો એ બહુ છે
પ્રીત નું દદૅ પણ અજીબ હોય છે,
શબ્દો મા છુપાયેલી ગઝલ હોય છે,
મૌન મા ભયાઁ હોય છે દરિયાં ઘણાં,
સ્નેહ એ જ સાચો સંબંધ હોય છે..
દિલ મા તમારી યાદ ના પગલાં રહી ગયા,
ઝાંકળ ઊડી ગયું ને ડાઘાં રહી ગયા,
કહેવા નું હતું ઘણું છતાં કહી શકયાં નહી,
ગંગા સુધી ગયા ને પ્યાસા રહી ગયા,
‘ચલ’ એમ કહી ને ચાલી ગયા તમે,
ઠંડા હ્રદય મા ગુંજતા કોઇ પડઘા રહી ગયા,
વરસ્યા વિના વહી ગયી માથા પરથી વાદળી,
આ દિલ દુઃખી થયુ ને અમે જોતા રહી ગયા.
કદાચ મને ચાહતા ના આવડ્યું, અને એટલે જ તમને પામતાં ના આવડ્યું,
તમારા જ સપના જોતી હતી, તેથી તમારા જ સપના મા કોઇ છે એ પામતાં ના આવડ્યું,
આવડ્યું તો બસ એ જ કે તમને દિલ થી ચાહતા આવડ્યું,
જાણ્યું કે તમે મારા નહી થઇ શકો, છતાં તમને પરાયા માનતા ન આવડ્યું,
મંઝિલ નહી મળે એમ મને લાગ્યું છતાં અડધે રસ્તે થી પાછા વળતાં ન આવડ્યું.
જીવી રહી છું જીદંગી બબ્બે રીત માં થોડી ભકિત અને થોડી પ્રિત માં,
ખોયું બધું છતાં ખુશી છે એ વાત ની કે મને,
કારણ કે હિસ્સો છે મારી હાર નો તારી જીત મા,
અદ્રશ્ય રહી ગયાં રુદન મા તમે,
સામે આવ્યાં તો આવી ગયાં મારી સ્મિત મા,
ખરેખર સુષ્ટિ શબ્દની બહુ વિશાળ છે,
પણ તમે વસો છો મારા નયન મા.
ધરતી ને ભીંજવતા પહેલી વાર આજે વરસાદ અધુરા લાગ્યા,
મંઝિલ પામવા ના પહેલી વાર આજે સપનાં અધુરા લાગ્યા,
પહોંચુ તો કેવી રીતે તમારા ઘર ના દ્વાર સુધી,
તમારી ગલી ના આજ રસ્તા અધુરા લાગ્યા,
મળવા નું પણ થયું આપણું આવી રીતે, કે………..
આપના મિલન માટે આજે જનમ અધુરા લાગ્યા,
સાથ તારો માંગી ને માંગુ કોની પાસે,
તને માંગવા માટે આજે ભગવાન પણ અધૂરાં લાગ્યા,
તારી યાદ મા તડપવું હતું મારે પણ મારી આંખો ના આજે આંસુ અધૂરાં લાગ્યા.
દૂર રહી ને પણ મને પાસે રહેવાની આદત છે,
અમને યાદ બની ને આંખો માંથી વહેવા ની આદત છે,
અમે પાસે ના હોવા છતાં પાસે જ લાગશું,
અમને અહેસાસ બની ને રહેવા ની આદત છે.
થોડી ગેરસમજ થી સારું જીવાય છે, ખુલાસા કરવા થી દુઃખી થવાય છે,
કયારેક બંધ બાજી રમવી સારી, દુરી તીરી પંજા મા પણ જીતી જવાય છે.
દુ:ખ મા પણ સુખ નો અહેસાસ કરી જો જો….
ફુલો ની જેમ મસ્તક નીચાં કરી જો જો….
મટી જશે જીવન તરફ ની બધી ફરીયાદો એક વાર કોઇક ને સાચો પ્રેમ કરી જાજો.
નદી ની રેત મા રમતું નગર મળે ના મળે,
ફરી આ જીવન ધરતી પર મળે ના મળે,
કરુ છુ યાદ તમને દિલ થી, ફરી આ દિલ ધડક્તું મળે ના મળે.
વ્રુક્ષ ને પાદંડે નવરો બેઠો છે પવન,
પતંગિયા ની પાંખો માંથી ખરતાં સમય નો રંગ જોયા કરે છે
ઝરણાં સાથે વ્હયા કરતું વાંકુ ચુંકુ આકાશ,
નીરાંતે અવાજ ના પરપોટાં સાંભળ્યા કરે છે,
ખાલીપા નું કોચલુ તોડી ને પાંખ ફફ્ડાવે છે,
ત્યારે માણસ કહે છે કે હું …….”BUSY” છું.
વ્યસ્ત જીવન ને નથી ફુરસદ દિલ ને બે વાત કહેવા બચાવી રાખું,
એ જ ફિકર મા દિવસ વીતે છે કે મારા અસ્તિત્વ ને કેવી રીતે બચાવી રાખું.
લખી લેજો હથેળી મા નામ મારું,
સ્નેહ ના દેશ મા છે ધામ મારું,
કોક દિવસ જો તરસ લાગે તમને,
તો હથેળી થી પાણી પીતાં યાદ આવશે નામ મારું.

2006-08-29T06:44:00.000-07:00

આંસુ- બુંદ સ્વરૂપે આંખોમાંથી વ્હેતો લાગણીનો પ્રવાહ. !!

સાદગીમાં પણ સૌદયૅ હોય છે,
આંસુને ક્યા આભૂષણ હોય છે.
કહે છે વજન હોય છે,
એટલે આંસુ નીચે દડી પડે છે
પણ ખરાં વજનદાર આંસુઓ તો,
પોપચાંની ભીતરમાં છાનામાના તરે છે.

……

આ રખડતી સાંજ મારે બારણે આવી ગઇ
આંસુ થઇને યાદ તારી પાંપણે આવી ગઇ.
મેં તને ભૂલી જવાની લાખ કોશિશો કરી
યાદ તારી હરઘડીને હરક્ષણે આવી ગઇ
સ્મિત કરતું શિલ્પ હું કંડારવા મથતી રહી
જિદંગીભરની ઉદાસી ટાંકણે આવી ગઇ.

(નેહાના કાવ્ય-સંગ્રહ માંથી)

2006-08-29T06:40:00.000-07:00

અશ્રુ

અશ્રુની વાત ટૂંકમાં કેવી રીતે કહું ?
એ દોસ્ત, એ તો ખારા સમંદરની વાત છે….

- નેહા ત્રિપાઠી

2006-08-28T09:56:00.000-07:00

આમ જુઓ તો આપણી વચ્ચે છે જ કોઇ સંબંધ નહિં,
ને આમ જુઓ તો એના જેવો બીજોયે કોઇ ગાઢ નહિં.

આમ જુઓ તો આપણે બાંધી છે જ કોઇ ગાંઠ નહિં,
ને આમ જુઓ તો બંધાય એવી કે છોડીયે છોડાય નહિં.

આમ જુઓ તો આપણે લીધું કે દીધું જ કોઇ વચન નહિં,
ને આમ જુઓ તો પાળ્યું હશે ના કોઇએ એવું વચન નહિં.

આમ જુઓ તો આપણા જગનો થયો જ કોઇ વિસ્તાર નહિં,
ને આમ જુઓ તો એના કોઇ અંતનોય અણસાર નહિં.

આમ જુઓ તો આપણા મિલનની છે જ કોઇ જગા નહિં,
ને આમ જુઓ તો આપણી ક્ષિતિજનોયે કોઇ પાર નહિં.

આમ જુઓ તો આપણા પ્રણયની છે જ કોઇ મંઝીલ નહિં,
ને આમ જુઓ તો જીવનનાં રસ્તાઓયે કંઇ દૂર નહિં.

આમ જુઓ તો તારા વિનાયે ક્યાં કંઇ જિવાય નહિં?
ને આમ જુઓ તો એને જીવ્યું જરાયે કહેવાય નહિં.

“ઊર્મિ સાગર”

2006-08-28T09:53:00.000-07:00

છો મને ન તું મળે, ન જગા તારા જગમાં મળે,
લાલસા એય નથી મને, કો’ સ્થાન તારા ઉરમાં મળે,
હા! અંતરમાં એક જ ઇચ્છા, અહર્નિશ સળવળે,
આંખો બંધ કરું હું જ્યાં, તુજ ઊર્મિનો સાગર મળે.

***

એમ તો કોઇનેય મારો પરિચય નથી આ જગમાં,
તારા સ્મરણોને મારું સરનામું ક્યાંથી મળતું હશે?
અફાટ રણને ગટગટાવી પી રહી છું એજ આશમાં,
એકાદ બુંદ તો એમાં તારી ઊર્મિનુંયે ભળ્યું હશે!

***

પ્રીત થઇ’તી એમની સંગ, બહુ જ સાદી ભાતથી,
આંધળી પ્રીત એમની પણ, મળી ગજા બહારથી,
સાગરની જેમ ઊર્મિ એમની, ઉમટી હ્રદયની પારથી,
મોજાંની જેમ ઉછળી અને, શાંત થઇ ગઇ જગખારથી.

***

“ઊર્મિ સાગર”

2006-08-28T09:43:00.000-07:00

હું એકલો જ ફરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે,
હવે જગતથી ડરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

આ જનસમૂહની વચ્ચે કદી વિજન વાટે,
બધે જ શોધ કરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

મળે તો મારો કિનારો ગણી લઇશ એને,
તૂફાનમાં હું તરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

જીવનની રાતમાં પડતી દશા જુએ મારી,
સિતારા જેમ ખરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

બધાંની બંધ છે આંખો, બધાંય ઊંઘે છે,
હું સ્વપ્ન લઇને ફરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

કહે છે જેને બધા કેડી કલ્પનાઓની,
કદમ હું ત્યાંય ધરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

કોઇ તો હાથ ધરે, કોઇ તો ધરે પાલવ,
હું અશ્રુ જેમ સરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

ચૂંટે નહીં તો ભલે માર્ગથી ઉપાડી લે,
હું ફૂલ જેમ ખરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

આ અંતકાળ ન બગડે ખુદા કરે બેફામ,
ઝૂરી ઝૂરીને મરૂં છું કે કોઇ દોસ્ત મળે.

*** ઊર્મિસાગર ***

સૌજન્ય : http://urmi.wordpress.com

2006-08-25T12:08:00.000-07:00

::મારો પરિચય ::

મહોબ્બતમાં હવે મારો પરિચય આ પ્રમાણે છે,
અજાણ્યાં થઈ ગયાં છે એ મને જે ખાસ જાણે છે.

દીધો’ તો સાથ જેણે, એ જ ખુદ લૂંટી ગયા અમને,
જરા સાવધ-વધુ જોખમ અહીં તો ઓળખાણે છે.

મળ્યો છે નાબુદા એના પછી થઈ છે દશા આવી,
હતાં તોફાન જે દરિયે, હવે મારાં વહાણે છે.

સુણું છું મારી વાતો તો મને એ થાય છે અચરજ,
કે મારાથી વધારે શું મને લોકો પિછાણે છે ?

કરી દે તીક્ષ્ણ એવી, મોતનું પણ માથું કાપી લે,
હવે આ જિંદગી મારી સમય ! તારી સરાણે છે.

જીવનના ભેદભાવો છે મરણની બાદ પણ બાકી,
કોઈ માનવ મઝારે છે કોઈ માનવ મસાણે છે.

હતા જે દેહ એ તો થઈ ગયા માટી મહીં માટી,
હતાં જે દિલ, હજી પણ તાજના આરસ પહાણે છે.

જગત ખેંચી રહ્યું છે એક તરફ, બીજી તરફ જન્નત,
ફસ્યો છે જીવ કે એને અહીં તો બેય તાણે છે.

કદર ‘બેફામ’ શું માંગુ જીવનની એ જગત પાસે,
કે જ્યાંનાં લોકો સૌ કેવળ મરેલાને વખાણે છે

- બરકત વિરાણી ‘બેફામ’